Το ελληνικό νησί που έδωσε το όνομά του στην κιμωλία και πλήρωνε τους πειρατές για να μην καταστραφεί

Η Κίμωλος δεν είναι απλώς ένα ακόμη κυκλαδονήσι. Είναι το νησί που χάρισε το όνομά του στην παγκοσμίως γνωστή κιμωλία, αλλά και το μοναδικό ίσως μέρος στον κόσμο που κατέβαλλε κάθε χρόνο «συνδρομή επιβίωσης» σε πειρατές. Όχι για να σωθεί, αλλά για να συνυπάρξει μαζί τους.

Στην αρχαιότητα, η Κίμωλος απολάμβανε προνόμια και συμμετείχε στην Αθηναϊκή Συμμαχία, όμως οι αιώνες που ακολούθησαν ήταν σκληροί. Πειρατές από όλη τη Μεσόγειο την περικύκλωναν, και οι κάτοικοι, αντί να εξοντωθούν, προτίμησαν να μετατρέψουν την απειλή σε αναγκαστική συμμαχία. Έτσι, πληρώνοντας ετήσιο φόρο, ζούσαν σε ένα καθεστώς σχετικής «ασφάλειας», αναπτύσσοντας ταυτόχρονα μία από τις πιο σεβαστές ναυτικές παραδόσεις της εποχής.

Το 1638 οι πειρατές έκαψαν το νησί, κι όσοι σώθηκαν κατέφυγαν στη Σίφνο. Όσοι έμειναν, δεν μπορούσαν πια να στηρίζονται ούτε σε Οθωμανούς, ούτε σε Ευρωπαίους, ούτε σε καμία δύναμη παρά μόνο σε μία φαινομενικά ανίερη συμφωνία με τους ίδιους τους πειρατές. Οι Κιμώλιοι πλήρωναν με γρόσια, τους παρείχαν υπηρεσίες, και το νησί έγινε γνωστό για τους θαλασσοπόρους του. Οι Γάλλοι και ο Σουλτάνος αναγνώριζαν αυτή την ιδιαιτερότητα και σεβάστηκαν το ανεπίσημο καθεστώς της.

Η Κίμωλος δεν είχε μόνο το όνομά της· είχε και πολύτιμα υλικά. Η κιμωλία της ήταν μοναδική, γεμάτη μαγνήσιο και ασβέστιο, και ήδη από τον 18ο αιώνα εξαγόταν σε όλο τον κόσμο. Ρώσοι και Οθωμανοί προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν το υπέδαφός της. Το νησί ονομάστηκε τότε Αρζιαντιέρα, λόγω των ασημόχρωμων βράχων του. Όμως το πραγματικό του όνομα δεν ξεχάστηκε ποτέ.

Στα τέλη του 17ου αιώνα έφτασαν εκεί διπλωμάτες από την Ολλανδία και τη Γαλλία για να προστατεύσουν τους καθολικούς κατοίκους και να ιδρύσουν τις δικές τους εκκλησίες. Ένας μικρός αριθμός ευγενών επιβίωσε μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, αλλά ο κόσμος τους χάθηκε με την πειρατεία. Το 1770, στα χρόνια των Ορλωφικών, το νησί πέρασε προσωρινά στους Ρώσους και έγινε εμπορικός κόμβος λόγω της κιμώλιας γης.

Η Κίμωλος τελικά προσαρτήθηκε στην Ελλάδα το 1830. Όμως το παρελθόν της, με τους φόρους στους πειρατές και το εμπόριο λευκού πετρώματος που άφησε το στίγμα του σε κάθε πίνακα σχολικής τάξης, δεν έσβησε ποτέ. Σήμερα, το μικρό νησί με τους μόλις 810 κατοίκους κρατά ζωντανή την ιστορία του μέσα από τα λατομεία, τους ναυτικούς του, τους εθελοντές του, και ένα βλέμμα που κοιτά πάντα προς τη θάλασσα.