Το ελληνικό τρένο που ήθελε να φτάσει μέχρι την Κίνα αλλά δεν έφτασε ούτε στο Λαύριο

Το 1881, η Ελλάδα υπέγραψε τέσσερις διεθνείς συμβάσεις. Ήταν το πρώτο μεγάλο σχέδιο για να μετατραπεί η χώρα σε γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Τότε, οι πρωθυπουργοί ονειρεύονταν να περνούν από εδώ οι εμπορικές αμαξοστοιχίες που θα ένωναν τη Βιέννη με τη Βομβάη. Το τρένο δεν ήταν μεταφορικό μέσο — ήταν εθνικό στοίχημα.

Το σχέδιο προέβλεπε σιδηροδρομική σύνδεση που θα διέσχιζε όλη τη χώρα, από το Ιόνιο ως το Αιγαίο. Κανονικό εύρος 1.435 χιλιοστών, ίδια γραμμή με την Ευρώπη. Ένα μέλλον υψηλών ταχυτήτων, πριν καν εφευρεθεί ο όρος. Η Ελλάδα θα γινόταν κόμβος ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Και όλα ξεκίνησαν με υπογραφές.

Έναν χρόνο μετά, ο Τρικούπης ακύρωσε τα πάντα. Οραματιστής μεν, αλλά με εντελώς διαφορετική αντίληψη. Ήθελε εσωτερική ανάπτυξη. Έφτιαξε νέο σχέδιο, με γραμμές στενότερες — πιο φτηνές. Η Πελοπόννησος θα τυλιγόταν με μετρικό δίκτυο. Η Θεσσαλία επίσης. Και το διεθνές όραμα μπήκε σε δεύτερη μοίρα.

Όμως το όραμα είχε ήδη διαλυθεί. Η Ελλάδα υιοθέτησε τέσσερα διαφορετικά εύρη γραμμών — σαν να μην ήθελε ποτέ να συνδεθεί με κανέναν. Άλλες γραμμές ήταν 600 χιλιοστά, άλλες 750, άλλες 1.000 και άλλες 1.435. Σαν σιδηροδρομικό παζλ που ποτέ δεν συμπλήρωσε κανείς. Ούτε καν οι ίδιοι οι υπεύθυνοι.

Το 1885 ξεκίνησε η γραμμή προς το Λαύριο. Θα συνέδεε την Αθήνα με το μεταλλευτικό της παρελθόν, τις μικρές αγορές της Ανατολικής Αττικής, και τα φιλόδοξα λιμάνια του νότου. Περνούσε από Χαλάνδρι, Παιανία, Κορωπί, Μαρκόπουλο. Ήταν προορισμένη να εξελιχθεί. Αλλά εξελίχθηκε μόνο σε φήμη.

Στο μεταξύ, το διεθνές δίκτυο της Ευρώπης ενοποιούταν. Η Βιέννη, η Βουδαπέστη, το Βουκουρέστι, ακόμα και η Κωνσταντινούπολη έμπαιναν σε χάρτες με διαδρομές που έφταναν ως την Ινδία. Η Ελλάδα είχε μείνει πίσω. Με εσωτερικά έργα που καθυστερούσαν δεκαετίες και τμήματα που λειτουργούσαν με διαφορετικά συστήματα.

Η γραμμή Αθήνα–Λαύριο έκλεισε το 1962. Χωρίς ποτέ να έχει εκσυγχρονιστεί. Σήμερα, είναι θαμμένη κάτω από δρόμους, σπίτια, σκουπίδια. Όνειρα σε σκουριασμένες ράγες. Οι τοπικοί σταθμοί έγιναν περίπτερα, οι αποθήκες μάντρες. Και οι πολιτικοί που κάποτε μιλούσαν για τρένα μέχρι την Κίνα, δεν έφτασαν ούτε ως το Μαρκόπουλο.

Η πιο μεγάλη ειρωνεία; Ακόμα και σήμερα, στα logistics της Ευρασίας, η Ελλάδα είναι ιδανική. Αλλά το μόνο που φτάνει από την Κίνα είναι κοντέινερ στο λιμάνι. Τίποτα πάνω σε ράγες. Γιατί το τρένο που θα έφτανε κάποτε ως το Πεκίνο… δεν έφτασε καν ως το Λαύριο.