Το φιλί στο στόμα των κομμουνιστών που ήταν το πιο αλλόκοτο σημάδι φιλίας στην ιστορία

Στον Ψυχρό Πόλεμο, η πολιτική δεν παιζόταν μόνο στις αίθουσες συσκέψεων αλλά και στις αγκαλιές και στα φιλιά. Το λεγόμενο σοσιαλιστικό αδελφικό φιλί ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή χειρονομία ευγένειας: ήταν ένας κώδικας πίστης και φιλίας, που κάποιες φορές έφτανε στο σημείο να δοθεί φιλί στο στόμα μεταξύ δύο κρατών-συμμάχων.

Το τελετουργικό ξεκίνησε από την ευρωπαϊκή συνήθεια του φιλιού στα μάγουλα, αλλά στους κόλπους των κομμουνιστικών χωρών πήρε νέα διάσταση. Οι ηγέτες των σοσιαλιστικών χωρών, για να δείξουν την αλληλεγγύη τους, αντάλλασσαν τρεις ασπασμούς στα μάγουλα. Όταν όμως η φιλία ήταν βαθιά ή ήθελαν να στείλουν ισχυρό μήνυμα ενότητας, το φιλί δινόταν κατευθείαν στο στόμα, χωρίς κανέναν δισταγμό.

Το πιο διάσημο παράδειγμα έρχεται από το Τείχος του Βερολίνου. Εκεί, το γκράφιτι με τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ και τον Έριχ Χόνεκερ να φιλιούνται στο στόμα έγινε παγκόσμιο σύμβολο μιας άλλης εποχής. Στην πραγματικότητα, το φιλί τους μπροστά στις κάμερες το 1979 δεν ήταν προσωπικό, αλλά μια δημόσια επίδειξη αδελφικής αγάπης ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και την Ανατολική Γερμανία.

Το σοσιαλιστικό φιλί στο στόμα όμως δεν ήταν πάντα σημάδι σταθερής φιλίας. Οι κρεμλινολόγοι μελετούσαν αν οι ηγέτες αντάλλασσαν ή απέφευγαν το φιλί, για να καταλάβουν το βάθος της σχέσης τους. Αν δεν υπήρχε φιλί, η κατάσταση ήταν ανησυχητική. Μετά τη ρήξη Κίνας-ΕΣΣΔ, οι Κινέζοι απαγόρευσαν δια ροπάλου το φιλί και απαιτούσαν αυστηρές χειραψίες για να υπογραμμίσουν τη νέα ψυχρότητα στις σχέσεις.

Παρά το επίσημο και τελετουργικό του χαρακτήρα, για τον εξωτερικό παρατηρητή, το σοσιαλιστικό φιλί στο στόμα παρέμενε κάτι αλλόκοτο, σχεδόν σουρεαλιστικό. Ένα στιγμιότυπο που έμελλε να γίνει σύμβολο όχι μόνο της φιλίας, αλλά και της αμηχανίας, της υπερβολής και των περίεργων εθίμων που άνθισαν στον Ψυχρό Πόλεμο.