Το μοναστήρι στην Καλαμάτα που το έκαναν στρατηγείο οι Ρώσοι και η αποτυχία του στοίχειωσε την Πελοπόννησο

Η Καλαμάτα βρισκόταν σε μια στιγμή φαινομενικής ανάπαυσης. Οι ελιές και τα κυπαρίσσια σκίαζαν το τοπίο, και τα αρώματα από λεμονιές και πορτοκαλιές έκρυβαν την ταραχή που σιγόβραζε στους λόφους. Σε έναν από αυτούς, το μοναστήρι του Αγίου Γαση — άλλοτε καταφύγιο ψυχής — είχε γίνει κάτι άλλο. Στρατηγείο. Αρχηγείο ξένων στρατηγών. Οι Ρώσοι, που είχαν συμμαχήσει με τους Έλληνες σε προηγούμενο πόλεμο, το είχαν καταλάβει για να οργανώσουν άλλη μια προσπάθεια εναντίον των Τούρκων.

Εκεί, πίσω από τους πέτρινους τοίχους, συζητούσαν, σχεδίαζαν και υπόσχονταν απελευθέρωση. Όμως ο χρόνος είχε αλλάξει. Οι τοπικές οικογένειες που κάποτε δέχτηκαν τη ρωσική προστασία, όπως οι Μπενάκηδες, είχαν χάσει την περιουσία τους. Τα αρχοντικά είχαν λεηλατηθεί. Οι πιο τυχεροί είχαν δραπετεύσει στη Ρωσία. Οι υπόλοιποι έμειναν πίσω, σιωπηλοί, να βλέπουν τις σκιές των πρώην συμμάχων τους να κινούνται σαν φαντάσματα μέσα στο ερειπωμένο μοναστήρι.

Οι περιηγητές της εποχής μπήκαν στα χαλάσματα και είδαν τα υπολείμματα: σωλήνες, ρωμαϊκές κατασκευές, γωνιές με φθαρμένα χειρόγραφα και έναν αέρα εγκατάλειψης. Στο σημειωματάριό τους, γράφουν πως εκεί γεννήθηκαν σχέδια που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Όλα τελείωσαν πριν καν αρχίσουν.

Το μοναστήρι του Μιστρά — όπως αναφέρεται αργότερα — κατοικείται από Έλληνες που είχαν πολεμήσει με τους Ρώσους, είχαν δει τα πάντα να καταρρέουν και είχαν επιστρέψει. Το ίδιο το οικοδόμημα είχε αρχίσει να γκρεμίζεται. Κανένας δεν μιλούσε για όσα ειπώθηκαν στους τοίχους του. Ούτε για τις σημαίες, ούτε για τις αποστολές. Μόνο για το ότι οι πόρτες έμειναν ανοιχτές, λες και κάποιος θα ξαναγυρνούσε.

Η επανάσταση εκείνη δεν κατέληξε πουθενά. Η Ρωσία έκανε πίσω. Οι κάτοικοι της Καλαμάτας έμειναν μόνοι τους. Και το μοναστήρι — ένας τόπος κάποτε ιερός — έγινε μνημείο της ελπίδας που διαλύθηκε πριν ακουστεί καν.