Το μοναστήρι της Αθήνας που έδωσε τη γη για τον Ευαγγελισμό, το Αρεταίειο, το Παίδων και το Ασκληπιείο

Στην καρδιά της Αθήνας, η Μονή Πετράκη αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα μοναστήρια της πόλης, όχι μόνο για τον θρησκευτικό της ρόλο, αλλά και για την ανεκτίμητη κοινωνική και εθνική προσφορά της. Με ρίζες που χάνονται στα βάθη του 17ου αιώνα, η μονή δεν υπήρξε μόνο τόπος λατρείας, αλλά και θεματοφύλακας της παιδείας, της περίθαλψης και της εθνικής δράσης. Στην πορεία των αιώνων, υπήρξε καταφύγιο αγωνιστών, κέντρο εκπαίδευσης και αρωγός των φτωχών, ενώ υπέστη διώξεις, καταστροφές και καταπατήσεις από κατακτητές και κρατικές αρχές.

Κατά την προεπαναστατική περίοδο, η Μονή Πετράκη στήριξε έμπρακτα την εκπαίδευση και την εθνική αφύπνιση. Στα τέλη του 18ου αιώνα, λειτούργησε ως κέντρο μόρφωσης, καλύπτοντας τα έξοδα μαθητών και δασκάλων. Το 1812, συμμετείχε στην ίδρυση της “Σχολής Ελληνικών Μαθημάτων”, προσφέροντας γνώσεις σε νέους της Αθήνας. Ο ηγούμενος Διονύσιος Πετράκης ήταν δραστήριο μέλος της Φιλομούσου Εταιρείας, ενός σωματείου που είχε στόχο τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και την προετοιμασία του αγώνα για την ανεξαρτησία. Η Μονή πλήρωσε βαρύ τίμημα για αυτή τη δράση, καθώς μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, οι Οθωμανοί λεηλάτησαν το μοναστήρι και σφαγίασαν τους μοναχούς που δεν κατάφεραν να διαφύγουν.

Μετά την απελευθέρωση, η προσφορά της Μονής δεν σταμάτησε. Στο μοναστήρι εγκαταστάθηκε η πρώτη πυριτιδαποθήκη του ελληνικού κράτους, ενώ τα κελιά του φιλοξένησαν στρατιώτες για περισσότερο από δύο δεκαετίες. Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι χώροι του μοναστηριού έγιναν καταφύγιο για στρατιώτες και πρόσφυγες. Στη διάρκεια της Κατοχής, η Μονή Πετράκη έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση των απόρων, προσφέροντας γεύματα και φαρμακευτική περίθαλψη σε εκατοντάδες οικογένειες.

Η μεγαλύτερη όμως προσφορά της Μονής στην ελληνική κοινωνία υπήρξε η δωρεά τεράστιων εκτάσεων γης για τη δημιουργία νοσοκομείων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κοινωφελών οργανισμών. Το 1842 παραχώρησε χώρο για την ίδρυση της Ριζαρείου Σχολής. Ακολούθησαν το Αιγινήτειο, το Αρεταίειο, το Νοσοκομείο Παίδων και ο Ευαγγελισμός, τα οποία στεγάστηκαν σε δωρεές της Μονής Πετράκη. Επιπλέον, προσέφερε εκτάσεις για την ίδρυση του Πολυτεχνείου, της Ακαδημίας Αθηνών, του Λαϊκού Νοσοκομείου, της Σωτηρίας και του Ασκληπιείου Βούλας, καθώς και πολλών άλλων δομών που διαμόρφωσαν την κοινωνική και υγειονομική υποδομή της Αθήνας. Παρά την ανεκτίμητη αυτή προσφορά, η Μονή έχασε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της, είτε μέσω κρατικών επιτάξεων είτε μέσω καταπατήσεων, με αποτέλεσμα σήμερα να διαθέτει ελάχιστα περιουσιακά στοιχεία.