Το παράδοξο με τον παππού σου που θα σου κάψει τον εγκέφαλο
Αν εμποδίσεις τον παππού σου να γνωρίσει τη γιαγιά σου, πώς γίνεται να υπάρχεις;
Φαντάσου ότι έχεις τη δυνατότητα να ταξιδέψεις πίσω στον χρόνο. Συναντάς τον παππού σου όταν ήταν νέος, και για κάποιο λόγο τον εμποδίζεις να γνωρίσει τη γιαγιά σου. Εδώ ξεκινά το μπέρδεμα: αν ο παππούς και η γιαγιά σου δεν συναντήθηκαν ποτέ, τότε ο γονιός σου δεν γεννήθηκε. Και αν ο γονιός σου δεν γεννήθηκε, τότε ούτε εσύ θα υπήρχες. Αν όμως εσύ δεν υπάρχεις, τότε πώς κατάφερες να επιστρέψεις πίσω στον χρόνο και να εμποδίσεις τη συνάντησή τους;
Αυτό είναι το διάσημο παράδοξο του παππού, ένα από τα πιο σαγηνευτικά προβλήματα στη θεωρία του ταξιδιού στον χρόνο. Η κεντρική ερώτηση είναι: πώς μπορείς να αλλάξεις ένα γεγονός στο παρελθόν που καθορίζει την ύπαρξή σου στο μέλλον;
Το παράδοξο αυτό φέρνει στην επιφάνεια έναν φαύλο κύκλο. Αν η αλλαγή που κάνεις στο παρελθόν εξαλείφει την ίδια σου την ύπαρξη, τότε πώς μπόρεσες ποτέ να κάνεις αυτή την αλλαγή; Το ερώτημα αυτό δεν είναι μόνο φιλοσοφικό, αλλά και επιστημονικό, καθώς ανατρέπει τις έννοιες της αιτίας και του αποτελέσματος.
Για να λυθεί το πρόβλημα, έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες. Κάποιοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το παρελθόν είναι “σταθερό” και δεν μπορεί να αλλάξει, ό,τι κι αν κάνεις. Άλλοι πιστεύουν στην ύπαρξη παράλληλων συμπάντων, όπου κάθε αλλαγή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, αφήνοντας τη δική σου ανέπαφη.
Αυτό το νοητικό παιχνίδι είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα των χρονικών παραδόξων που εξετάζουν οι φυσικοί και οι φιλόσοφοι. Ενδεικτικά, υπάρχουν και άλλα, όπως το “παράδοξο της πληροφορίας” ή το “παράδοξο του αυτοδιαιωνιζόμενου αντικειμένου”, που εστιάζουν σε παρόμοιες ιδέες.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
