Τον εκτέλεσαν μέρα μεσημέρι στο κέντρο της Αθήνας. Πήγαινε να γράψει άρθρο κατά της απόπειρας δολοφονίας του Βενιζέλου
Τον πυροβόλησαν δεκαεπτά φορές μπροστά σε περαστικούς. Είχε βγει να γράψει ένα άρθρο κατά της απόπειρας δολοφονίας του Βενιζέλου. Δεν πρόλαβε.
Λίγες ώρες είχαν περάσει από την απόπειρα δολοφονίας κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου στον σταθμό της Λυών στο Παρίσι. Στην Αθήνα, ο Ίων Δραγούμης, πολιτικός, στοχαστής και αντίπαλος του Βενιζέλου, ετοιμαζόταν να γράψει ένα άρθρο. Όχι κατά του Βενιζέλου, αλλά κατά της απόπειρας δολοφονίας του. Ένα κείμενο ενάντια στη βία. Δεν πρόλαβε.
Στις 31 Ιουλίου 1920, μεσημέρι, στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, ένα αυτοκίνητο γεμάτο ένοπλους βενιζελικούς παρακρατικούς τον σταμάτησε. Τον κατέβασαν με τη βία. Δεν έγινε καμία ερώτηση. Ούτε μια φωνή. Μόνο σφαίρες. Τον πυροβόλησαν δεκαεπτά φορές. Ήταν 6 μέτρα από το σπίτι του. Οι περαστικοί πάγωσαν.
Ο διοικητής του αστυνομικού τμήματος Ηρακλείου, Σαρτζετάκης, είχε δώσει το σύνθημα. Στην εκτέλεση συμμετείχαν αξιωματικοί και στρατιώτες του στρατοπέδου Γουδή. Ήταν όλοι βενιζελικοί. Είχαν πληροφορίες πως ο Δραγούμης ετοιμαζόταν να μιλήσει. Και ήθελαν να προλάβουν.
Ο Δραγούμης, αν και πολιτικός αντίπαλος, είχε καταδικάσει τη βία. Η φωνή του μπορούσε να ηρεμήσει τα πάθη. Αυτό τον έκανε επικίνδυνο. Ο βενιζελισμός της εποχής δεν είχε χώρο για μετριοπάθεια. Οι νεκροί έδιναν νόημα στα στρατόπεδα. Η εκδίκηση είχε γίνει ιδεολογία.
Η δολοφονία του, μπροστά στα μάτια της Αθήνας, σόκαρε ακόμα και τον ίδιο τον Βενιζέλο. Όταν το έμαθε, φώναξε: «Φρικτό! Φρικτό! Φρικτό!» Η κραυγή του έμεινε. Όχι ως μεταμέλεια. Ως σύμβολο της κατάρρευσης κάθε ορίου.
Το σώμα του Δραγούμη έμεινε στο πεζοδρόμιο για ώρα. Κανείς δεν τόλμησε να το πλησιάσει. Κανείς δεν συνελήφθη. Η αστυνομία έκανε ότι δεν ήξερε. Οι εφημερίδες έγραψαν για “αντεκδίκηση”. Ήταν η μέρα που η πολιτική έγινε σφαίρα.
Η κηδεία του ήταν σιωπηλή. Η Μαρίκα Κοτοπούλη, η μεγάλη του αγάπη, δεν είπε λέξη. Κρατούσε μόνο ένα μαντήλι. Τα μάτια της δεν είχαν πια τίποτα να δουν. Οι φίλοι του έμειναν με το κενό. Ένας άνθρωπος που πίστευε σε μια άλλη Ελλάδα, είχε σβήσει.
Η δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη δεν ήταν απλώς μια πολιτική πράξη. Ήταν το τέλος της ελπίδας για συμφιλίωση. Ήταν η στιγμή που οι λέξεις παραδόθηκαν στις κάννες.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
