Ο Ανδρούτσος διέταξε να σκοτώσουν τον άνθρωπο που του είχε σώσει δύο φορές τη ζωή
Είχε σώσει τη ζωή του Ανδρούτσου δύο φορές. Και όμως, δολοφονήθηκε με διαταγή του. Ποιος ήταν ο Χρήστος Παλάσκας, και γιατί έπρεπε να πεθάνει;
Κανείς δεν ήξερε με ποιον ήταν. Πολέμησε με τους Σουλιώτες, υπηρέτησε τον Αλή Πασά, πέρασε στους Οθωμανούς, κι ύστερα έγινε ήρωας της Επανάστασης. Ο Χρήστος Παλάσκας έζησε στην ομίχλη των στρατοπέδων, εκεί που όλα αλλάζουν με μία διαταγή. Κι όμως, σε δύο κρίσιμες στιγμές, έσωσε τον Ανδρούτσο από βέβαιο θάνατο. Και εκείνος ήταν που διέταξε να τον σκοτώσουν.
Ο Παλάσκας ήξερε τα πάντα για τα κανόνια, τα κάστρα και τις κινήσεις του εχθρού. Είχε εκπαιδευτεί στα Επτάνησα, υπηρέτησε στους Γάλλους, στους Ρώσους και στους Άγγλους, και έγινε επιτελικός του Αλή. Όταν ο Αλή τα έσπασε με την Πύλη, εκείνος πήγε με τον Ομέρ Βρυώνη. Ήταν ένας τεχνίτης της πολεμικής τέχνης – και ήξερε πάντα πώς να επιβιώσει. Αλλά δεν μπορούσε να επιβιώσει από τον ίδιο τον εαυτό του.
Ήταν ο άνθρωπος που, ενώ ήταν στον στρατό των Οθωμανών, απέτρεψε την αιφνιδιαστική σφαγή Ελλήνων στη Σούρπη. Που έσωσε τους παραδομένους στη Λιβαδειά λέγοντας ότι οι Τούρκοι δεν τηρούσαν λόγο. Που άνοιξε τις πύλες της πόλης από μέσα για να ξαναπεράσει στους Έλληνες. Και μετά πέρασε ο ίδιος επίσημα στην Επανάσταση. Ήταν καθοριστική απώλεια για τους Οθωμανούς – και ένας πολύτιμος σύμμαχος για την ελληνική πλευρά.
Είχε όμως την οικογένειά του στην Ήπειρο. Αρνήθηκε πρόταση του Ανδρούτσου να πολεμήσουν μαζί. Ήθελε πρώτα να απελευθερώσει τους δικούς του. Τελικά τους έσωσε. Και τότε τον διόρισαν χιλίαρχο. Στην Κόρινθο, η κυβέρνηση τού ανέθεσε την πιο επικίνδυνη αποστολή: να αντικαταστήσει τον Ανδρούτσο στην Ανατολική Στερεά.
Ο Ανδρούτσος είχε έρθει σε ρήξη με την επαναστατική διοίκηση. Ο Άρειος Πάγος ήθελε να τον καθαιρέσει. Ο Παλάσκας και ο πολιτικός Αλέξιος Νούτσος πήγαν με διαταγές. Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες, αυτές προέβλεπαν ακόμα και την εκτέλεση του Ανδρούτσου αν δεν υπάκουε. Άλλοι λένε πως δεν υπήρχε τέτοια εντολή και ότι όλα ήταν ένα σκόπιμο ψέμα που φούντωσε την καχυποψία.
Συναντήθηκαν στη Δρακοσπηλιά. Ο Παλάσκας υποψιαζόταν πως κάτι πήγαινε στραβά. Ο Νούτσος τον καθησύχασε. Λίγες ώρες αργότερα, περικυκλώθηκαν. Ο Ανδρούτσος διάβασε στους άντρες του τα χαρτιά της αποστολής. Και ύστερα, τους έδωσε την εντολή να τους σκοτώσουν. Τον φίλο του. Τον άνθρωπο που είχε ειδοποιήσει δύο φορές για ενέδρες και τον είχε σώσει από τον θάνατο.
Ορισμένοι πιστεύουν πως πίσω από τη δολοφονία του Παλάσκα και του Νούτσου ήταν ο Ιωάννης Κωλέττης. Ένας πολιτικός που ήξερε πώς να κινεί τα νήματα. Ο Κωλέττης είχε έναν προσωπικό λόγο: φημολογείται ότι επιθυμούσε τη γυναίκα του Παλάσκα. Μετά τον θάνατό του, την έκανε ερωμένη του.
Η Μαρία Παλάσκα έμεινε χήρα. Η κόρη της, Ανθούσα, παντρεύτηκε Γάλλο διπλωμάτη και έγινε μία από τις πιο προβεβλημένες γυναίκες της Αθήνας. Ο μικρός της γιος, ο Λεωνίδας, ακολούθησε τη θάλασσα και έγινε αξιωματικός, συγγραφέας και πολιτικός. Ο Χρήστος Παλάσκας έμεινε μια σκιά στην ιστορία, ένας άνθρωπος που άλλαξε στρατόπεδα, έπαιξε με τη φωτιά – και τον έκαψαν εκείνοι που είχε βοηθήσει.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
