Τον βασάνισαν το Μεγάλο Σάββατο και τον σκότωσαν την Κυριακή του Πάσχα. Δεν λύγισε ούτε όταν του έδεσαν τα πόδια και τον έσερναν με άλογο.

Ήταν Μεγάλο Σάββατο του 1821 όταν οι Οθωμανοί τον έπιασαν. Ήξεραν ποιος ήταν: ο Μητροπολίτης Νικομηδείας, ένας από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους του Πατριαρχείου. Γεννημένος στην Κύπρο, μιλούσε ελληνικά και λατινικά, είχε διδάξει θεολογία και δίδασκε πίστη. Δεν ήταν στρατιώτης. Ήταν αρχιερέας. Και όμως, εκείνο το πρωινό, τον έσυραν από τα πόδια δεμένο σε άλογο, γυμνό από τη μέση και κάτω, για να τον εξευτελίσουν μπροστά στον όχλο.

Ο Αθανάσιος Νικομηδείας δεν φώναξε. Δεν ικέτευσε. Δεν προσπάθησε να κρυφτεί πίσω από το αξίωμά του. Οι Οθωμανοί ήθελαν να στείλουν μήνυμα: όποιος δεν υποτάσσεται, πεθαίνει. Και ξεκίνησαν τα βασανιστήρια. Τον χτύπησαν, τον περιέφεραν, τον έβριζαν, του ζητούσαν να καταδικάσει τους επαναστάτες, να πει πως η πίστη του δεν αξίζει. Και δεν πήραν ούτε μία λέξη.

Την επομένη ήταν Κυριακή του Πάσχα. Η μέρα της Ανάστασης. Οι καμπάνες δεν χτυπούσαν. Η Πόλη ήταν σιωπηλή. Όσοι Έλληνες είχαν απομείνει στα σπίτια τους, έκλαιγαν σιωπηλά. Και εκείνοι, στο Μπαμπακαπί, ετοίμαζαν τον θάνατο του Αθανάσιου. Του είχαν δώσει όλη τη νύχτα να αλλάξει γνώμη. Αν έλεγε «ναι» στους όρους τους, θα ζούσε. Εκείνος απαντούσε μόνο με βλέμμα.

Λίγο πριν τον κρεμάσουν, του έλυσαν τα χέρια και του είπαν «φύγε αν θέλεις». Κι εκείνος έσκυψε το κεφάλι και είπε: «Είμαι έτοιμος». Δεν ήταν θέατρο. Ήταν απόφαση. Τον ανέβασαν στην αγχόνη και τον άφησαν εκεί, με ρούχα σχισμένα και πληγές στο σώμα του, να γίνεται φως μέσα στη νύχτα που είχε απλωθεί πάνω στην Ορθοδοξία και το Γένος.

Ο Αθανάσιος Νικομηδείας είναι ένας από τους επτά Εθνομάρτυρες που εκτελέστηκαν μετά την κήρυξη της Επανάστασης. Δεν υπάρχει δρόμος με το όνομά του. Δεν έχει γραφτεί βιβλίο για τη ζωή του. Κι όμως, είναι από τους πρώτους που μαρτύρησαν, πριν ακόμα πέσει τουφέκι, για έναν αγώνα που δεν είχε ξεκινήσει στις πεδιάδες, αλλά μέσα στις ψυχές των ανθρώπων.