Ξέρεις πόση ώρα σε κρατάνε στη ζωή οι μάσκες οξυγόνου στο αεροπλάνο;

Σε κάθε πτήση, πριν καν απογειωθείς, ακούς την ίδια οδηγία. Αν πέσει η πίεση στην καμπίνα, θα πέσουν αυτόματα οι μάσκες οξυγόνου. Τι δεν σου λένε; Ότι αυτές οι μάσκες δεν έχουν πολύ χρόνο. Σε κρατάνε στη ζωή για μόλις 12 με 20 λεπτά. Και όχι, δεν είναι πρόβλημα προϋπολογισμού. Είναι ζήτημα επιβίωσης — και ταχύτητας.

Τα εμπορικά αεροσκάφη πετούν σε υψόμετρο περίπου 10.000 μέτρων. Εκεί πάνω, ο αέρας δεν έχει αρκετό οξυγόνο για να επιβιώσεις. Αν για κάποιον λόγο το αεροπλάνο χάσει πίεση στην καμπίνα —από αστοχία υλικού, ξαφνική αποσυμπίεση ή έκρηξη— έχεις λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα να φορέσεις τη μάσκα σου. Μετά, αρχίζει το blackout.

Το σώμα σου αρχίζει να σβήνει. Ο εγκέφαλος πρώτος. Λιποθυμάς, και αν δεν επανέλθει η πίεση ή το οξυγόνο, πεθαίνεις από υποξία. Οι μάσκες που πέφτουν από το ταβάνι είναι εκεί για να αγοράσουν λίγο χρόνο. Μόνο τόσο ώστε ο πιλότος να κατεβάσει άμεσα το αεροσκάφος σε υψόμετρο με φυσιολογική πίεση — περίπου στα 3.000 μέτρα.

Ουσιαστικά, είναι ένα αγώνας ενάντια στο υψόμετρο. Οι μάσκες δεν είναι φιάλες, είναι χημικοί μηχανισμοί. Μέσα τους, ενώνονται συστατικά όπως υπεροξείδιο του βαρίου και παράγουν οξυγόνο μέσω αντίδρασης. Γι’ αυτό όταν ενεργοποιούνται, ζεσταίνονται. Δεν είναι βλάβη, είναι χημεία ζωής.

Ο χρόνος των 12–20 λεπτών δεν είναι αρκετός αν δεν γίνει άμεση κατάβαση. Αν οι πιλότοι καθυστερήσουν ή αν το αεροσκάφος πετάει πάνω από βουνά, δεν υπάρχει «επιπλέον χρόνος». Υπάρχει μόνο αναμονή μέχρι την υποξία. Και ο οργανισμός δεν κάνει παζάρια με το υψόμετρο.

Τα πλήρωματα το ξέρουν. Οι πιλότοι εκπαιδεύονται σε θαλάμους υποπίεσης, ώστε να αναγνωρίζουν τα πρώτα δευτερόλεπτα του εγκεφαλικού θανάτου. Οι επιβάτες, όχι. Για τους περισσότερους, η μάσκα είναι απλώς ένα περίεργο πλαστικό που πέφτει από το ταβάνι, και τα 20 λεπτά μοιάζουν πολλά. Δεν είναι.

Η υποπίεση δεν κάνει θόρυβο. Δεν προειδοποιεί. Δεν δίνει δεύτερη ευκαιρία. Το μόνο που έχεις είναι εκείνα τα 20 δευτερόλεπτα για να βάλεις τη μάσκα. Αν σκεφτείς πρώτα να βοηθήσεις άλλον, μπορεί να λιποθυμήσεις πριν προλάβεις. Γι’ αυτό και πάντα λένε: πρώτα τη δική σου μάσκα.

Στην αεροπορία, η ασφάλεια δεν είναι θέμα τύχης. Είναι θέμα λεπτών, και συχνά, δευτερολέπτων. Οι μάσκες δεν σώζουν τη ζωή σου. Τη δανείζουν, για λίγο. Μέχρι να δεις ξανά τον ουρανό — από πιο κοντά.