Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων: Πως ξεκίνησε ο κρατικός οργανισμός που κρατά χρήματα, εγγυήσεις και αποζημιώσεις για το Δημόσιο και τους πολίτες

Η ιστορία πάει πίσω, σε μια Ελλάδα που προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της και να βάλει μια τάξη. Δεν υπήρχαν ακόμη σταθεροί τρόποι να «κρατιούνται» χρήματα όταν υπήρχε διαφωνία, όταν μια υπόθεση πήγαινε στο δικαστήριο ή όταν μια αποζημίωση έπρεπε να περιμένει. Χρειαζόταν ένα μέρος ουδέτερο, ώστε τα χρήματα να μένουν ασφαλή μέχρι να ξεκαθαρίσει σε ποιον ανήκουν.

Έτσι, το 1839 δημιουργείται το πρώτο Καταθετικό Ταμείο Παρακαταθηκών. Η λογική του ήταν απλή. Αν κάποιος ήθελε να πληρώσει, αλλά δεν μπορούσε να δώσει τα χρήματα απευθείας εκεί που έπρεπε, τα άφηνε εκεί. Από εκεί και πέρα τα χρήματα έμεναν στη θέση τους, χωρίς να κινδυνεύουν και χωρίς να μπαίνουν σε νέα αμφισβήτηση, μέχρι να λυθεί το θέμα.

Για πολλά χρόνια αυτό έγινε μέρος της καθημερινής λειτουργίας του κράτους. Δικαστήρια, υπηρεσίες και ιδιώτες κατέφευγαν στην παρακαταθήκη για να ξεμπλοκάρουν δύσκολες περιπτώσεις χωρίς να ανάβουν τα αίματα. Δεν ήταν κάτι που φαινόταν πολύ προς τα έξω, αλλά στήριζε πολλές συναλλαγές για να μην τιναχτούν στον αέρα.

Το μεγάλο πέρασμα του 1919

Το μεγάλο πέρασμα γίνεται το 1919. Τότε ιδρύεται επίσημα το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και ο ρόλος του ανοίγει. Δεν μένει μόνο στη φύλαξη χρημάτων. Μπαίνει και στη χρηματοδότηση. Δήμοι, δημόσιοι φορείς και έργα βρίσκουν έναν τρόπο να αντλούν κεφάλαια χωρίς καθαρά εμπορικούς όρους.

Κάπου εδώ μπαίνει στη ζωή χιλιάδων ιδιοκτητών μια βαριά λέξη, η απαλλοτρίωση. Όταν ένα ακίνητο χρειάζεται για δρόμο ή για κάποιο έργο, η αποζημίωση κατατίθεται στο Ταμείο και μένει εκεί μέχρι να αναγνωριστούν οι δικαιούχοι. Αυτό κρατά καλυμμένο και το κράτος και τον πολίτη.

Το ίδιο γίνεται και με τις εγγυήσεις στους διαγωνισμούς. Οι εταιρείες αφήνουν ποσά ως απόδειξη ότι μπορούν να φέρουν εις πέρας ένα έργο. Αυτές οι εγγυοδοτικές παρακαταθήκες κάνουν εφικτό να ξεκινούν έργα χωρίς να μένει εκτεθειμένο το Δημόσιο.

Με τον καιρό, το Ταμείο συνδέεται και με το πώς αλλάζουν οι πόλεις. Χρηματοδοτούνται δρόμοι, σχολεία, φωτισμός, ενεργειακές παρεμβάσεις. Ο κόσμος δεν το βλέπει πάντα μπροστά του, αλλά το συναντά έμμεσα μέσα από αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Υπάρχει και η πλευρά που αγγίζει πιο άμεσα τους πολίτες. Στεγαστικά προγράμματα, ειδικά δάνεια, ρυθμίσεις. Δεν κινείται όπως μια τράπεζα που έχει πρώτο στόχο το κέρδος. Η λειτουργία του πατά περισσότερο σε κανόνες και σε έναν πιο κοινωνικό προσανατολισμό, γι’ αυτό και πολλοί το συναντούν σε κρίσιμες στιγμές της ζωής τους χωρίς να το έχουν συνειδητοποιήσει.

Με τα χρόνια κρατά έναν διπλό χαρακτήρα. Από τη μία φροντίζει χρήματα που δεν είναι δικά του και απλώς περιμένουν να πάνε στον σωστό άνθρωπο. Από την άλλη, στηρίζει έργα που θέλουν χρόνο μέχρι να αποδώσουν. Αυτό το «δύο σε ένα» είναι και το πιο ιδιαίτερο στοιχείο του.

Σε περιόδους κρίσης ο ρόλος του βγαίνει πιο έντονα μπροστά. Μπαίνουν ρυθμίσεις, υπάρχει στήριξη προς δήμους, γίνεται διαχείριση πόρων. Δεν βρίσκεται στο προσκήνιο, όμως συμμετέχει σε αποφάσεις που μετράνε για την οικονομία.

Σήμερα

Σήμερα το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων συνεχίζει να είναι το μέρος όπου μένουν αποζημιώσεις, εγγυήσεις και χρήματα μέχρι να κλείσουν οι σχετικές διαδικασίες. Μπορεί να μην τραβά την προσοχή, αλλά επηρεάζει ιδιοκτησίες, έργα και δημόσιες πληρωμές σε όλη τη χώρα.

Με πληροφορίες από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων