Το μυστικό σοβιετικό εργαστήριο που άφησε τον θάνατο να ξεφύγει στον αέρα

Δεν ήταν ένας πόλεμος, δεν ήταν μια φυσική καταστροφή. Ήταν ένα λάθος. Ένα ανθρώπινο λάθος που έγινε μέσα σε ένα μυστικό σοβιετικό εργαστήριο και σκόρπισε τον θάνατο σε ολόκληρη μια πόλη. Ήταν η μέρα που ο αέρας έγινε δηλητήριο και η Σοβιετική Ένωση έθαψε την αλήθεια κάτω από τόνους ψεμάτων.

Το αόρατο όπλο του Σβερντλόφσκ

Στις 2 Απριλίου 1979, στην πόλη Σβερντλόφσκ (σήμερα Γεκατερίνμπουργκ), ένας φονικός εχθρός απελευθερώθηκε στον αέρα. Μια μικρή, φαινομενικά ασήμαντη βλάβη: μια φίλτρα προστασίας αφαιρέθηκε από το εξαεριστικό σύστημα μιας στρατιωτικής εγκατάστασης, γνωστής ως Σβερντλόφσκ-19.

Αυτό που διέρρευσε στον αέρα δεν ήταν απλώς σωματίδια. Ήταν σπόροι άνθρακα – μια από τις πιο θανατηφόρες βιολογικές ουσίες που είχε δημιουργήσει η ανθρωπότητα. Μέσα σε λίγες ώρες, η πόλη άρχισε να καταρρέει. Οι άνθρωποι αρρώσταιναν χωρίς εξήγηση. Ξαφνικά, τα νοσοκομεία γέμιζαν από ασθενείς με υψηλό πυρετό, έντονη δύσπνοια, εσωτερικές αιμορραγίες. Κανείς δεν ήξερε τι συνέβαινε.

Ο θάνατος απλώθηκε σαν σκιά

Οι άνθρωποι πέθαιναν μέσα σε μέρες. Άντρες, γυναίκες, εργάτες, περαστικοί. Μέχρι τις 20 Απριλίου, τουλάχιστον 66 άνθρωποι είχαν καταλήξει. Οι πραγματικοί αριθμοί παραμένουν αβέβαιοι, καθώς ολόκληρα αρχεία εξαφανίστηκαν, οικογένειες εκφοβίστηκαν, γιατροί αναγκάστηκαν να αλλάξουν τις αναφορές τους.

Η σοβιετική κυβέρνηση δεν ανησύχησε για τις ζωές που χάθηκαν. Αντίθετα, ανησύχησε μόνο για ένα πράγμα: να μην αποκαλυφθεί το έγκλημά τους. Έτσι, ξεκίνησε ένα από τα μεγαλύτερα ψέματα του Ψυχρού Πολέμου.

Το ψέμα της “μόλυνσης από κρέας”

Μπροστά στο χάος, η σοβιετική ηγεσία έκανε αυτό που ήξερε καλύτερα: διέταξε μια συγκάλυψη. Είπαν στον κόσμο ότι η επιδημία προκλήθηκε από μολυσμένο κρέας που είχε μολυνθεί από άνθρακα. Μπλόκαραν κάθε πρόσβαση στα θύματα. Κατάσχεσαν ιατρικά αρχεία. Σιώπησαν δημοσιογράφους. Οι σοβιετικοί επιστήμονες που γνώριζαν την αλήθεια, είτε υπέγραψαν πλαστά πορίσματα είτε εξαφανίστηκαν.

Για 13 ολόκληρα χρόνια, η αλήθεια θάφτηκε κάτω από το προπέτασμα ψεύδους της ΕΣΣΔ.

Η αποκάλυψη: Όταν η αλήθεια βγήκε στο φως

Το 1992, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ο πρόεδρος Μπόρις Γιέλτσιν – ο οποίος κάποτε ήταν περιφερειακός γραμματέας στο Σβερντλόφσκ – παραδέχθηκε ότι το ξέσπασμα προήλθε από βιολογικό όπλο. Δυτικοί επιστήμονες απέδειξαν ότι ο άνθρακας δεν προήλθε από τροφή, αλλά από αερομεταφερόμενη μόλυνση που είχε ακριβώς το προφίλ ενός εργαστηριακού ατυχήματος.

Η αποκάλυψη αυτή έστειλε σοκ σε όλο τον κόσμο. Το Σβερντλόφσκ έγινε σύμβολο των κινδύνων της βιολογικής έρευνας χωρίς ηθικά όρια. Οι νεκροί δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να αποχαιρετήσουν τις οικογένειές τους. Θυσιάστηκαν στον βωμό ενός ψυχρού πολέμου που έβλεπε τους ανθρώπους σαν πιόνια.

Η κληρονομιά του τρόμου

Σχεδόν 50 χρόνια μετά, το ατύχημα του Σβερντλόφσκ παραμένει ένα από τα πιο φρικτά παραδείγματα του πώς η απληστία για εξουσία μπορεί να καταστρέψει ανθρώπινες ζωές. Οι μυστικές εγκαταστάσεις της εποχής εκείνης μπορεί να έχουν κλείσει, αλλά η αλήθεια είναι αυτή: τα βιολογικά όπλα δεν είναι παρελθόν. Είναι μια σκιά που ακόμα απειλεί τον κόσμο.