Το Μπακλαχοράνι, το καρναβάλι των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης που απαγορεύτηκε το 1929

Το Μπακλαχοράνι ήταν η μεγαλύτερη αποκριάτικη γιορτή των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, μια εκρηκτική μίξη μεταμφιέσεων, χορού και διονυσιακού γλεντιού που γέμιζε τους δρόμους της συνοικίας Ταταύλα. Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «μπάκλα», που σημαίνει κουκιά στα τουρκικά, και τη λέξη «χοράνι», που υποδηλώνει τη γιορτή. Ήταν η τελευταία μεγάλη μέρα των Αποκριών, λίγο πριν από τη νηστεία της Σαρακοστής, μια μέρα που οι Ρωμιοί της Πόλης έδιναν τον τόνο σε μια γιορτή που έμοιαζε να ξεφεύγει από τα όρια της εποχής.

Η συνοικία των Ταταούλων, σημερινό Κουρτουλούς, φιλοξενούσε αυτό το ξέφρενο καρναβάλι, που θύμιζε βενετσιάνικες γιορτές και βακχικές τελετές. Άνθρωποι όλων των ηλικιών ντύνονταν με παράξενες και συχνά προκλητικές στολές, μάσκες έκρυβαν τα πρόσωπα, ενώ οι χοροί και τα τραγούδια κατέκλυζαν τα στενά. Η πομπή των μεταμφιεσμένων ξεκινούσε από το κέντρο της συνοικίας και κατέληγε σε μεγάλα γλέντια με άφθονο φαγητό, ποτό και γέλια που ακούγονταν σε όλη την Πόλη. Ήταν ένα ξέσπασμα ελευθερίας σε μια εποχή που οι μειονότητες ένιωθαν ήδη το βάρος της πολιτικής αβεβαιότητας.

Το 1929, το τουρκικό κράτος απαγόρευσε το Μπακλαχοράνι, επικαλούμενο λόγους «δημόσιας τάξης». Στην πραγματικότητα, η απαγόρευση ήταν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που στόχευε στον περιορισμό της ελληνικής παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη. Οι εορτασμοί σταμάτησαν απότομα και η Ταταυλιανή Αποκριά πέρασε στη σφαίρα της μνήμης. Οι παλιότεροι μιλούσαν γι’ αυτή σαν μια εποχή όπου οι δρόμοι ήταν γεμάτοι χαμόγελα, μια εποχή που πλέον φαινόταν μακρινή.

Σήμερα, το Μπακλαχοράνι αναβιώνει σε διάφορες περιοχές όπου υπάρχουν Κωνσταντινουπολίτες, κυρίως στην Ελλάδα. Αν και δεν έχει την αίγλη του παρελθόντος, παραμένει ένα σύμβολο αντίστασης, μνήμης και νοσταλγίας. Για όσους μεγάλωσαν με τις αφηγήσεις των παλιών, είναι κάτι περισσότερο από ένα καρναβάλι – είναι μια υπενθύμιση μιας Κωνσταντινούπολης που κάποτε έσφυζε από ζωή και πολυπολιτισμικότητα.