Γιατί η Τουρκία έχει 12 χρόνια να πατήσει στη Eurovision – και μάλλον δεν θα ξαναπάει ποτέ

Η Τουρκία κάποτε ζούσε για τη Eurovision. Από το 1975 μέχρι το 2012, είχε συμμετοχές που συζητήθηκαν, τραγούδια που έγραψαν ιστορία και μια νίκη που την έκανε διοργανώτρια. Το 2003 με τη Σερτάμπ Ερενέρ κατέκτησε την κορυφή, και ένα χρόνο μετά φιλοξενούσε τον διαγωνισμό στην Κωνσταντινούπολη. Και ξαφνικά… εξαφανίστηκε.

Το 2013, η κρατική τηλεόραση TRT ανακοίνωσε αποχώρηση. Επισήμως, διαμαρτυρόταν για το νέο σύστημα ψηφοφορίας που έδινε μεγάλο βάρος στην κριτική επιτροπή και όχι μόνο στο κοινό. Ανεπίσημα, όμως, η αποχώρηση είχε βαθύτερες ρίζες – κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές. Η νίκη της drag queen Κοντσίτα Βουρστ το 2014 φαίνεται πως έβαλε οριστική ταφόπλακα.

Τα τουρκικά μέσα και αρκετοί βουλευτές του κυβερνώντος AKP δεν έκρυψαν τη δυσαρέσκειά τους. Είπαν ότι η Eurovision «προωθεί αξίες ξένες προς τις παραδόσεις» και δεν δίστασαν να μιλήσουν ανοιχτά για το ότι ο διαγωνισμός είναι υπερβολικά «ομοφυλοφιλικός». Η κρατική τηλεόραση σταμάτησε ακόμα και τη μετάδοση. Για πρώτη φορά από το 1973, η Eurovision δεν έπαιζε στις τουρκικές οθόνες.

Ο τελευταίος εκπρόσωπος της Τουρκίας ήταν ο Τζαν Μπονόμο το 2012 με το τραγούδι “Love Me Back”, που πήρε την 7η θέση. Από τότε, η σιγή είναι εκκωφαντική. Κάθε χρόνο η EBU ανακοινώνει τη λίστα των συμμετοχών και η Τουρκία είναι απούσα. Όχι τυχαία, όχι από οικονομική κρίση ή έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά από καθαρή πολιτική απόφαση.

Το 2018, ο διευθυντής της TRT δήλωσε ξεκάθαρα πως δεν υπάρχει πρόθεση επιστροφής, επικαλούμενος τη νίκη της Κοντσίτα. Το 2021 υπήρξαν φήμες επανόδου, αλλά δεν επιβεβαιώθηκαν. Το 2023, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου υποσχέθηκε επιστροφή αν κέρδιζε τις εκλογές. Δεν τις κέρδισε. Και η υπόθεση Eurovision στην Τουρκία έμεινε στο ράφι.

Παρά τα επίσημα επιχειρήματα για το “άδικο” σύστημα, οι βαθύτερες αιτίες είναι κοινωνικές και ιδεολογικές. Ο διαγωνισμός δεν συμβαδίζει πλέον με την εικόνα που θέλει να προβάλει το τουρκικό κράτος. Και όσο τα πράγματα δεν αλλάζουν εκ των έσω, η επιστροφή μοιάζει απίθανη. Ίσως η Τουρκία να μην ξαναπατήσει ποτέ στην Eurovision. Όχι γιατί δεν μπορεί. Αλλά γιατί δεν θέλει.