Η ελληνική κυβέρνηση που σχηματίστηκε μέσα σε μια μέρα και δεν την πήρε κανείς στα σοβαρά

Ήταν 20 Απριλίου του 1941. Η Ελλάδα μετρούσε μέρες πριν καταρρεύσει ολοκληρωτικά. Ο βασιλιάς Γεώργιος και η κυβέρνηση είχαν αποσυρθεί στην Κρήτη, ο Χίτλερ είχε στρέψει τις μεραρχίες του προς τα Βαλκάνια, και οι Γερμανοί ήδη πατούσαν στην ηπειρωτική χώρα. Μέσα σ’ αυτό το χάος, ένας στρατηγός αποφάσισε μόνος του πως θα γίνει Πρωθυπουργός.

Το όνομά του ήταν Γεώργιος Τσολάκογλου, διοικητής της Στρατιάς Ηπείρου. Χωρίς καμία εντολή από την ελληνική κυβέρνηση και χωρίς συνεννόηση με τους συμμάχους, πήρε την απόφαση να υπογράψει συνθηκολόγηση με τους Γερμανούς. Ήταν η πρώτη φορά στην Ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους που στρατιωτικός υπέγραψε την παράδοση της χώρας χωρίς πολιτική κάλυψη.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας, ο Τσολάκογλου ανακήρυξε τον εαυτό του Πρωθυπουργό, συγκρότησε κυβέρνηση και άρχισε να δίνει εντολές. Ορκίστηκε σε έναν αυτοσχέδιο χώρο, δίπλα στους Γερμανούς στρατηγούς, και φρόντισε να καλέσει ανθρώπους «κοινής αποδοχής» για υπουργεία που δεν λειτουργούσαν πια. Ήταν το πολιτικό ισοδύναμο μιας σχολικής θεατρικής παράστασης, χωρίς σκηνή, χωρίς θεατές, χωρίς σενάριο.

Και πράγματι, κανείς δεν τον πήρε στα σοβαρά. Οι Γερμανοί συνέχισαν τις συνομιλίες τους με τους Ιταλούς για τη διοίκηση της Ελλάδας, θεωρώντας τον Τσολάκογλου προσωρινό και αναλώσιμο. Οι Βρετανοί έκαναν λόγο για «ανδρείκελο που θα το ρίξει ο άνεμος». Και στην ελληνική κοινωνία επικράτησε σιωπή. Όχι αποδοχή. Όχι ενθουσιασμός. Μόνο σιωπή και τρόμος.

Τις πρώτες μέρες αυτής της κυβέρνησης, κανείς δεν ήξερε τι ισχύει. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν ήξεραν σε ποιον λογοδοτούν. Οι στρατιώτες είχαν εγκαταλειφθεί. Ούτε υπουργικό συμβούλιο δεν έγινε σωστά – κάποιοι υπουργοί ούτε εμφανίστηκαν, ενώ άλλοι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν όταν κατάλαβαν το μέγεθος της γελοιότητας.

Και όμως, αυτή η «κυβέρνηση της μιας μέρας» παρέμεινε στη θέση της για μήνες. Μετά τον Τσολάκογλου ήρθαν κι άλλοι: Λογοθετόπουλος, Ράλλης. Μα η αρχή είχε γίνει. Ένα κράτος χωρίς κυριαρχία, με κυβέρνηση που κανείς δεν αναγνώρισε πραγματικά, διοικούσε μια διαλυμένη χώρα με υπογραφή ξένων στρατηγών.

Η υπογραφή του Τσολάκογλου, εκείνη την ημέρα του Απριλίου, δεν σήμανε απλώς το τέλος της αντίστασης. Σήμανε την έναρξη μιας εποχής ντροπής, με μια κυβέρνηση που ξεκίνησε σαν φάρσα και κατέληξε τραγωδία. Μια ελληνική κυβέρνηση που δημιουργήθηκε μέσα σε μια μέρα. Και κανείς –ούτε καν οι εχθροί– δεν την πήρε στα σοβαρά.