Η αρχαία Πρωτομαγιά των Αθηναίων που ήταν πιο Πρωτομαγιά κι από την Πρωτομαγιά

Στην καρδιά της πόλης, πολύ πριν υπάρξουν πανό, συνθήματα ή εργατικά σωματεία, οι Αθηναίοι είχαν ήδη θεσπίσει μια γιορτή για να τιμήσουν τους τεχνίτες τους. Ονομαζόταν Χαλκεία, και γινόταν την τελευταία μέρα του μήνα Πυανεψιώνα. Δεν ήταν μέρα διαμαρτυρίας, αλλά ύμνος στη δημιουργία, στο χέρι που χτίζει, σμιλεύει και πλάθει. Γιορταζόταν αρχικά για την Αθηνά την Εργάνη, θεά της δουλειάς και του αργαλειού. Αργότερα, μπήκε στο προσκήνιο και ο Ήφαιστος, προστάτης των χαλκουργών.

Η Αθήνα τότε δεν ήξερε από εργοστάσια ή συνδικάτα. Ήξερε όμως να σέβεται αυτόν που έπιανε φωτιά, σφυρί και μέταλλο και δημιουργούσε. Οι σιδηρουργοί και οι χαλκουργοί, οι εργάτες της φωτιάς, έκαναν τη δική τους γιορτή στο όνομα του θεού τους. Στο Θησείο – εκεί που ακόμη και σήμερα υπάρχουν καταστήματα με σίδερα – οι τεχνίτες έκαναν προσφορές, ανάβανε λαμπάδες και ίσως θυμόντουσαν πως κανένας ναός δεν στήθηκε χωρίς τα δικά τους χέρια.

Μέσα στη γιορτή ξεκινούσε και κάτι ακόμα. Οι Αρρηφόροι, κορίτσια ευγενών οικογενειών, έπιαναν το νήμα για να αρχίσουν να υφαίνουν το πέπλο της Αθηνάς. Ήταν ιερό έργο. Ένα κομμάτι ύφασμα για να καλύψει το άγαλμα της θεάς, φτιαγμένο με τα χέρια εκείνων που δεν θα γίνονταν ποτέ χαλκουργοί – μα που σε εκείνη τη στιγμή γίνονταν εργάτριες για χάρη της πόλης.

Δεν ξέρουμε αν τραγουδούσαν, αν υπήρχαν όργανα ή πομπές. Ξέρουμε όμως πως τούτη η αρχαία γιορτή γινόταν όχι για να ξεκουραστούν από τη δουλειά, αλλά για να τιμήσουν τη δουλειά. Τον μόχθο. Το καμίνι. Τον ιδρώτα που δίνει μορφή στην ύλη.

Αν η Πρωτομαγιά σήμερα τιμά τον εργάτη μέσα από τον αγώνα του, τα Χαλκεία τον τιμούσαν μέσα από το έργο του. Και ίσως εκεί, στη σκιά του Ηφαίστου, οι Αθηναίοι είπαν πρώτοι ότι κανένας θεός δεν αξίζει τίποτα, αν δεν έχει δίπλα του τον τεχνίτη που τον σμιλεύει.