Έφτιαχναν το ωραιότερο γυαλί του κόσμου, αλλά αν τολμούσαν να φύγουν από την πόλη και να μάθουν τα κόλπα σε άλλους, τους σκότωναν

Το γυαλί της Βενετίας δεν ήταν απλώς ωραίο. Ήταν μυθικό. Καθαρό σαν κρύσταλλο, χρωματιστό σαν κόσμημα, λεπτό σαν φτερό. Από τον 13ο αιώνα, οι τεχνίτες του νησιού Μουράνο είχαν μετατρέψει το απλό πυρίτιο σε τέχνη — και η Βενετία το είχε καταλάβει. Αυτό το γυαλί μπορούσε να κάνει μια πόλη πλούσια. Ή να την καταστρέψει.

Το Μουράνο έγινε το στρατηγικό κέντρο μιας τεχνογνωσίας που απαγορευόταν να διαρρεύσει. Η Βενετική Δημοκρατία πήρε την απόφαση να απομονώσει όλους τους γυαλάδες του στο νησί. Όχι για την ασφάλειά τους, αλλά για την ασφάλεια των μυστικών τους. Όποιος γεννιόταν γυαλάς, γεννιόταν και φυλακισμένος.

Το 1291, με πρόφαση την αποφυγή πυρκαγιών, η Γερουσία μετέφερε όλα τα εργαστήρια στο Μουράνο. Αλλά εκεί ξεκίνησε η επιτήρηση. Οι τεχνίτες δεν είχαν δικαίωμα να φύγουν από την πόλη χωρίς άδεια. Αν κάποιος προσπαθούσε να αποδράσει και να δουλέψει για ξένους, θεωρούνταν προδότης. Η ποινή; Πολλές φορές θάνατος.

Η Βενετία έστελνε κατασκόπους να εντοπίζουν τους λιποτάκτες. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις απαγωγής, δολοφονιών και απειλών κατά των οικογενειών τους. Η τέχνη του γυαλιού ήταν κρατικό απόρρητο. Ήταν σαν να αποκάλυπτες τα στρατηγικά σχέδια του στόλου.

Η ειρωνεία είναι πως αυτοί οι τεχνίτες ζούσαν σαν ευγενείς. Είχαν προνόμια, φήμη και πρόσβαση σε ανώτερες τάξεις. Αλλά ήταν δεμένοι με χρυσές αλυσίδες. Αν ήθελαν να φύγουν, έπρεπε να αφήσουν πίσω οικογένεια, πατρίδα και ίσως τη ζωή τους. Μερικοί το τόλμησαν. Λίγοι τα κατάφεραν.

Κι όμως, αργά ή γρήγορα, τα μυστικά του Μουράνο άρχισαν να διαρρέουν. Γυαλάδες βρέθηκαν σε Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία. Αλλά το γυαλί της Βενετίας παρέμεινε μοναδικό, γιατί δεν ήταν μόνο τεχνική. Ήταν ιστορία, φόβος και αίμα.