Ένα αποτυχημένο πραξικόπημα στη Νάξο άναψε φωτιά στην Περσική Αυτοκρατορία
Ο Αρισταγόρας προσπάθησε να σώσει τη θέση του με μια εκστρατεία στη Νάξο. Απέτυχε. Και για να επιβιώσει, ξεσήκωσε τους Έλληνες της Μικράς Ασίας.
Το 499 π.Χ., ένας αποτυχημένος τύραννος, ο Αρισταγόρας της Μιλήτου, επιχείρησε να κερδίσει πίσω την εύνοια των Περσών με μια αστραπιαία νίκη στη Νάξο. Δεν το έκανε για ιδανικά. Το έκανε για να σώσει το τομάρι του. Μα η πολιορκία απέτυχε. Και τότε, για να μη χάσει την εξουσία του, αποφάσισε να βάλει φωτιά σε όλη τη Μικρά Ασία.
Κήρυξε δημοκρατία. Έδιωξε τους Πέρσες από τη Μίλητο. Έπεισε κι άλλες πόλεις να κάνουν το ίδιο. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, Ίωνες, Αιολείς, Δωριείς και ακόμα και οι Κύπριοι ξεσηκώθηκαν. Ήταν η πρώτη φορά που τόσες ελληνικές πόλεις ενώνονταν εναντίον της Περσικής Αυτοκρατορίας. Και ήταν η αρχή των Περσικών Πολέμων.
Η Αθήνα και η Ερέτρια ήταν οι μόνες από την ηπειρωτική Ελλάδα που απάντησαν στο κάλεσμα. Έστειλαν 25 τριήρεις και συμπολέμησαν με τους Ίωνες. Οι Έλληνες έφτασαν μέχρι τις Σάρδεις, έκαψαν την πόλη και ανάγκασαν τον ίδιο τον βασιλιά Δαρείο να ορκιστεί εκδίκηση. Από εκείνη τη μέρα, κάθε πρωί, ένας δούλος του έλεγε: «Δέσποτα, μέμνεο τῶν Ἀθηναίων».
Όμως η επιτυχία ήταν στιγμιαία. Οι Πέρσες αντεπιτέθηκαν. Οι Ίωνες ηττήθηκαν στην Έφεσο. Στην Κύπρο, ο Ονήσιλος ηττήθηκε και σκοτώθηκε. Στην Καρία, οι επαναστάτες έπεσαν σε ενέδρες. Όσες πόλεις δεν καταστράφηκαν, παραδόθηκαν. Στο τέλος, το 494 π.Χ., οι Πέρσες συγκέντρωσαν έναν στόλο-γίγαντα και κατέβηκαν προς τη Μίλητο. Εκεί, στη ναυμαχία της Λάδης, η προδοσία των Σαμίων έγειρε την πλάστιγγα.
Η Μίλητος σβήστηκε απ’ τον χάρτη. Οι άντρες σφαγιάστηκαν, οι γυναίκες και τα παιδιά έγιναν δούλοι, οι ναοί ισοπεδώθηκαν. Ήταν η πιο σκληρή πράξη καταστολής που είχαν δει ποτέ οι Έλληνες. Ο Δαρείος όμως δεν σταμάτησε εκεί. Είχε ήδη αποφασίσει να κατακτήσει όλη την Ελλάδα. Και αυτή η απόφαση είχε παρθεί εξαιτίας του αποτυχημένου πραξικοπήματος στη Νάξο.
Ο Αρισταγόρας δεν έζησε για να δει τη συνέχεια. Πέθανε νωρίς, προδομένος στη Θράκη. Ο θείος του, ο Ιστιαίος, που κάποτε είχε εμπιστοσύνη από τον ίδιο τον βασιλιά, κατέληξε ανασκολοπισμένος. Το μήνυμα ήταν σαφές: κανείς δεν έπαιζε με την Περσική Αυτοκρατορία. Όμως ήταν αργά. Το 492 π.Χ. οι Πέρσες μπήκαν στη Θράκη και τη Μακεδονία. Το 490, έφτασαν στον Μαραθώνα.
Η Ιωνική Επανάσταση δεν νίκησε. Όμως άλλαξε την Ιστορία. Ήταν η σπίθα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
