Τι είναι ο Τρικάρηνος Όφις που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη και τον φοβόταν ο Σουλτάνος;

Στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης, στον παλιό ιππόδρομο που κάποτε έτρεχαν αρματοδρόμοι μπροστά στους Βυζαντινούς αυτοκράτορες, στέκει μια στήλη που έρχεται από πολύ παλαιότερους καιρούς. Λέγεται Τρικάρηνος Όφις, γιατί το κορμί της είναι φτιαγμένο από τρία φίδια τυλιγμένα μαζί, και κάποτε είχε τρία χάλκινα κεφάλια που κοιτούσαν προς τον ουρανό. Ήταν ελληνικό αφιέρωμα στον Απόλλωνα, φτιαγμένο από λιωμένα περσικά όπλα.

Η στήλη αυτή, που σώζεται μέχρι σήμερα στο Ατ Μεϊντάν της Πόλης, ήταν κάποτε η βάση ενός χρυσού τρίποδα. Τον τοποθέτησαν το 478 π.Χ. στους Δελφούς οι Έλληνες που πολέμησαν ενωμένοι στη μάχη των Πλαταιών. Ο Ηρόδοτος λέει ότι το μπρούτζινο σώμα της φτιάχτηκε από τα λάφυρα των Περσών, που ηττήθηκαν μετά από δεκαετίες τρομοκρατίας. Επάνω του χάραξαν τα ονόματα τριάντα μίας ελληνικών πόλεων.

Ο ίδιος ο στρατηγός Παυσανίας είχε τοποθετήσει εγχάρακτη επιγραφή που εξυμνούσε μόνο τον εαυτό του. Οι πόλεις αντέδρασαν, το διέγραψαν, και χάραξαν τα ονόματά τους — σπάνια στιγμή δημοκρατικής αναγνώρισης σε έναν κόσμο που συνήθως μνημονεύει μόνο βασιλιάδες. Η στήλη στεκόταν στους Δελφούς για περίπου 800 χρόνια, μέχρι που την πήρε ο Κωνσταντίνος ο Μέγας και τη μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη.

Οι αιώνες πέρασαν, οι αυτοκράτορες έδωσαν τη θέση τους σε σουλτάνους, αλλά ο όφις παρέμενε. Τον έβλεπαν με τρόμο. Πίστευαν πως είχε μαγικές ιδιότητες, πως προστάτευε την Πόλη από τα φίδια. Όταν ο Σουλτάνος προσπάθησε να καταστρέψει μία από τις κεφαλές, ο πατριάρχης τον προειδοποίησε: «Η πόλη θα γεμίσει φίδια». Δεν τον άκουσε. Η κεφαλή διαλύθηκε. Και ο μύθος έγινε ακόμη πιο ζωντανός.

Τον 15ο αιώνα ταξιδιώτες από την Ευρώπη περιέγραψαν ότι τις γιορτινές μέρες, τα στόματα των φιδιών έβγαζαν κρασί, νερό και γάλα. Οι Οθωμανοί το πίστευαν. Τόσο πολύ, που όταν τελικά έσπασαν οι κεφαλές — είτε από κατάρρευση, είτε από ανθρώπινο χτύπημα — πολλοί θεώρησαν ότι ήταν σημάδι κακό.

Από τα τρία κεφάλια, σώζεται μόνο ένα, στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης. Φέρει σημάδια από κοφτερά χτυπήματα στο πίσω μέρος. Κανείς δεν ξέρει με σιγουριά αν τα έφερε ο χρόνος ή τα ανθρώπινα χέρια. Όμως το σώμα του Τρικάρηνου Όφεως παραμένει εκεί — σιωπηλό, καμένο από τον καιρό, μα ακόμα στητό.

Σήμερα, στον χώρο των Δελφών, υπάρχει ένα αντίγραφο της στήλης. Το πρωτότυπο όμως παραμένει μακριά, στην Πόλη. Όχι σαν τρόπαιο, αλλά σαν σκιερή απόδειξη ότι καμία νίκη δεν είναι μόνιμη, και ότι μερικά μνημεία, όσες φορές κι αν τα δεις, πάντα κάτι κρύβουν πίσω τους.