Ο πιο αδικοχαμένος νους της θεωρητικής φυσικής, ήταν ο πρώτος που μίλησε για μποζόνια, για ρενομιοποίηση, για την κβαντική ηλεκτροδυναμική

Πριν ο Φάινμαν σηκώσει το Νόμπελ, πριν η φυσική των μποζονίων γίνει βασικό κεφάλαιο στα πανεπιστήμια, υπήρχε ένας ελβετός καθηγητής στη Γενεύη που είχε ήδη προβλέψει όλα όσα θα ερχόντουσαν. Ονομάζονταν Έρνστ Στούκελμπεργκ και θεωρείται σήμερα ο πιο αδικοχαμένος νους της θεωρητικής φυσικής. Έγραφε με δικό του στυλ, δύσκολο, ακατανόητο για πολλούς. Και γι’ αυτό τον αγνόησαν.

Το 1935, σε εποχή που τα πρωτόνια και τα νετρόνια μόλις γίνονταν αποδεκτά ως σωματίδια, εκείνος μιλούσε ήδη για φορείς δύναμης. Είχε διατυπώσει τη θεωρία ότι οι πυρηνικές δυνάμεις μεταφέρονται μέσω από μποζόνια — κάτι που θεωρήθηκε γελοίο από τον Παουλί. Δεν δημοσίευσε ποτέ τη μελέτη του. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Γιουκαουά είπε το ίδιο, πήρε το Νόμπελ και όλοι ξέχασαν το όνομα του Στούκελμπεργκ.

Αλλά δεν ήταν η μόνη φορά. Το 1940, είχε γράψει μια πλήρη μέθοδο για την ρενομιοποίηση της κβαντικής ηλεκτροδυναμικής. Ήταν η εποχή που το μοντέλο είχε καταρρεύσει κάτω από άπειρες τιμές και αδιέξοδα. Εκείνος είχε τη λύση. Την έστειλε στο Physical Review. Η απάντηση; “Δεν είναι άρθρο, είναι ένα σχέδιο”. Δεν το δέχτηκαν.

Μέχρι να καταφέρει να ολοκληρώσει το “σχέδιο”, οι Σουίνγκερ, Φάινμαν και Τομονάγκα είχαν δημοσιεύσει τις δικές τους παραλλαγές. Το 1965, πήραν το Νόμπελ. Ο Στούκελμπεργκ δεν πήρε τίποτα. Μόνο μια θέση στο ακροατήριο, όταν ο Φάινμαν έδινε διάλεξη στο CERN και του είπε μπροστά σε όλους: «Αυτός έκανε τη δουλειά, κι εγώ εισπράττω τη δόξα».

Η ιστορία του δείχνει πως η επιστήμη δεν είναι πάντα δίκαιη. Και πως μπορεί να είσαι ο πρώτος, ο πιο διορατικός, ο πιο μπροστά — αλλά αν δεν σε διαβάσουν, δεν υπάρχεις. Και τότε το Νόμπελ το παίρνει κάποιος άλλος.