Διάβαζε λέξεις που δεν σήμαιναν τίποτα για να μετρήσει πόσο γρήγορα ξεχνάμε. Έτσι ανακάλυψε την καμπύλη της μνήμης και καταλάβαμε πώς θυμόμαστε.

Τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό μας όταν διαβάζουμε κάτι και λίγη ώρα μετά το έχουμε ήδη ξεχάσει; Πόσες επαναλήψεις χρειάζονται για να μάθουμε κάτι καλά; Ο Γερμανός ψυχολόγος Hermann Ebbinghaus δεν αρκέστηκε να το αναρωτηθεί. Έκλεισε την πόρτα του γραφείου του και πειραματίστηκε στον εαυτό του. Με μία λίστα από λέξεις που δεν σήμαιναν απολύτως τίποτα.

Έφτιαξε χιλιάδες τεχνητές λέξεις τύπου “ZAX”, “LEF”, “MUD”, έτσι ώστε να μην υπάρχει κανένα νόημα που να επηρεάζει τη μνήμη. Δεν ήθελε να θυμόμαστε κάτι επειδή μας θυμίζει κάτι άλλο. Ήθελε να μετρήσει καθαρή απομνημόνευση. Και το έκανε. Κρατούσε αναλυτικές σημειώσεις για το πόσες επαναλήψεις χρειαζόταν, πόση ώρα του έπαιρνε να ξεχάσει το υλικό και πότε μπορούσε να το ξαναθυμηθεί πιο εύκολα αν το είχε ήδη μάθει παλιότερα.

Από τα πειράματα αυτά προέκυψε κάτι επαναστατικό: η καμπύλη λήθης (Forgetting Curve) και η καμπύλη μάθησης (Learning Curve). Τα διαγράμματα αυτά έδειξαν για πρώτη φορά ότι ξεχνάμε πολύ γρήγορα στην αρχή, και μετά η μνήμη πέφτει πιο αργά. Επίσης, όσο περισσότερες επαναλήψεις, τόσο πιο εύκολα συγκρατούμε τη νέα πληροφορία.

Ήταν ο πρώτος που μελέτησε τη μνήμη ποσοτικά, με νούμερα και πειραματικά δεδομένα. Χωρίς υποθέσεις, χωρίς φιλοσοφία. Με ένα μολύβι, ένα ρολόι και ένα μυαλό που ήθελε να μετρήσει το αόρατο.

Χάρη στον Ebbinghaus, οι επιστήμονες άρχισαν να βλέπουν τη μνήμη όχι ως μυστήριο, αλλά ως σύστημα με κανόνες. Οι θεωρίες του χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα στη μελέτη της εκπαίδευσης, της γνωστικής ψυχολογίας, αλλά και σε τεχνολογίες επανάληψης όπως τα spaced repetition apps.

Όλα ξεκίνησαν από λέξεις που δεν σήμαιναν τίποτα. Και οδήγησαν σε μία από τις μεγαλύτερες κατανοήσεις του ανθρώπινου εγκεφάλου.