Έγραψε τη μουσική του μέλλοντος με χειρουργική ακρίβεια, τον σκότωσαν για ένα τσιγάρο
Ένας από τους πιο πρωτοποριακούς συνθέτες όλων των εποχών. Τον πυροβόλησαν κατά λάθος στην αυλή του σπιτιού του.
Γεννήθηκε το 1883 στη Βιέννη, την πόλη όπου ο Μότσαρτ έθαψε τη φωνή του και ο Μπετόβεν την έκανε να ουρλιάξει. Ο Άντον Βέμπερν δεν έγραψε ποτέ κάτι που θα μπορούσες να σφυρίξεις. Έγραφε για εκείνους που ήθελαν να καταλάβουν πού μπορεί να φτάσει ο ήχος. Πώς η μουσική γίνεται μαθηματική φόρμα, αποστειρωμένη από συναίσθημα, και όμως πιο φορτισμένη από μια όπερα ολόκληρη.
Ο Βέμπερν δεν ήταν παραγωγικός. Τριάντα ένα έργα μόνο, αλλά κάθε ένα από αυτά ήταν χειρουργικά κομμένο. Χωρίς στολίδια, χωρίς φιοριτούρες. Μια εσωτερική γεωμετρία ήχων που έβαλε τις βάσεις για τη μουσική του 20ού αιώνα, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα παραδεχόταν κανείς στην εποχή του.
Σπούδασε κοντά στον Άρνολντ Σένμπεργκ και μαζί με τον Άλμπαν Μπεργκ αποτέλεσαν την περίφημη «Δεύτερη Σχολή της Βιέννης». Ήταν ο πιο λιτός, ο πιο απόλυτος από τους τρεις. Είχε την προσήλωση ενός ασκητή και τη λεπτότητα ενός μικροσκοπικού χειρουργού. Έφτιαχνε μουσική που ακουγόταν σαν ψίθυρος μέσα σε εργαστήριο. Όμως αυτός ο ψίθυρος έφτασε μέχρι τον Πιερ Μπουλέζ, τον Στοκχάουζεν, τον Λουίτζι Νόνο. Έγινε θεμέλιο.
Στα μάτια των Ναζί, όμως, ήταν «εκφυλισμένη τέχνη». Η μουσική του θεωρήθηκε επικίνδυνη. Πολιτιστικός μπολσεβικισμός. Κι όμως, μέσα στον φόβο, ο Βέμπερν προσπάθησε να δείξει νομιμοφροσύνη. Σε επιστολές του έγραψε για τον Χίτλερ, αποκαλώντας τον «ο μοναδικός αυτός άνθρωπος». Δεν του βγήκε σε καλό. Δεν έγινε αποδεκτός. Και δεν πληρώθηκε για τη μουσική του ξανά.
Το 1945, με τον πόλεμο πια να φτάνει στο τέλος, ο Βέμπερν είχε αποσυρθεί στο Μίτερντορφ, μια ήσυχη γωνιά της Αυστρίας. Ήταν βράδυ. Οι σύμμαχοι είχαν καταλάβει την περιοχή. Οι απαγορεύσεις αυστηρές. Ήθελε απλώς ένα τσιγάρο. Πήγε στην αυλή του γαμπρού του. Άναψε σπίρτο. Ένας Αμερικανός στρατιώτης τον είδε να κινείται στο σκοτάδι. Πυροβόλησε. Τον σκότωσε.
Ήταν 15 Σεπτεμβρίου 1945. Ο Βέμπερν δεν είχε κάνει τίποτα. Ο στρατιώτης που τον σκότωσε αυτοκτόνησε αργότερα από τύψεις. Οι τελευταίες του συνθέσεις δεν είχαν καν παιχτεί.
Έγραφε μουσική για το μέλλον. Αλλά δεν πρόλαβε να ζήσει ούτε το παρόν.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
