Έκαναν ότι φρουρούσαν τις πατάτες λες και είναι κάτι πολύτιμο για να σπρώξουν τον κόσμο να τις κλέψει
Λέγεται ότι ο Καποδίστριας έβαλε στρατιώτες να προσποιηθούν πως φυλάνε πατάτες, ώστε να κάνει τους Έλληνες να τις κλέψουν
Όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Ελλάδας το 1828, η χώρα έβγαινε από μια μακρά περίοδο πολέμου, με τη φτώχεια και την πείνα να κυριαρχούν. Ανάμεσα στα πολλά μέτρα που πήρε για την ανασυγκρότηση, λέγεται πως είχε μια ιδιοφυή, αλλά και ασυνήθιστη ιδέα: να κάνει τους Έλληνες να ενδιαφερθούν για ένα νέο, θρεπτικό τρόφιμο που ονομάζεται… πατάτα.
Η πατάτα ήταν άγνωστη στους περισσότερους Έλληνες της εποχής, και η εισαγωγή της δεν έγινε με ενθουσιασμό. Ο κόσμος τη θεωρούσε αδιάφορη και δεν έδειχνε πρόθυμος να την υιοθετήσει στη διατροφή του. Σύμφωνα με τον διάσημο μύθο, ο Καποδίστριας αποφάσισε να εφαρμόσει μια απρόσμενη στρατηγική: διέταξε να ξεφορτώσουν πατάτες στα λιμάνια και να τις τοποθετήσουν σε αποθήκες, τις οποίες έβαλε να φρουρούν στρατιώτες. Το μήνυμα που πέρασε στον λαό ήταν ξεκάθαρο—οι πατάτες είναι πολύτιμες.
Όμως, οι φρουροί είχαν λάβει μια πολύ συγκεκριμένη εντολή: να κάνουν πως φυλάνε τις πατάτες, αλλά να μην είναι και τόσο αυστηροί όταν κάποιος επιχειρούσε να τις κλέψει. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι Έλληνες, βλέποντας ότι κάτι απαγορεύεται ή προστατεύεται σαν κάτι σπάνιο, άρχισαν να μπαίνουν στον πειρασμό. Μέσα σε λίγες μέρες, η πατάτα έγινε ανάρπαστη. Το κόλπο πέτυχε.
Ωστόσο, αν και η ιστορία αυτή έχει διαδοθεί ευρέως και επαναλαμβάνεται σε βιβλία και αφηγήσεις, η ιστορική της ακρίβεια δεν έχει επιβεβαιωθεί από πηγές της εποχής. Δεν υπάρχουν έγγραφα ή καταγεγραμμένες μαρτυρίες που να αποδεικνύουν ότι ο Καποδίστριας πράγματι σκηνοθέτησε αυτή τη στρατηγική εξαπάτησης. Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι η διάδοση της πατάτας έγινε μέσω πιο συμβατικών γεωργικών και οικονομικών πολιτικών, με τον Καποδίστρια να προωθεί την καλλιέργειά της μέσα από κίνητρα και οργανωμένες δομές.
Όπως και να έχει, είτε πρόκειται για ιστορικό γεγονός είτε για έναν από τους μεγαλύτερους μύθους της ελληνικής ιστορίας, το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο: η πατάτα έγινε μέρος της ελληνικής διατροφής και συνέβαλε σημαντικά στην καταπολέμηση της πείνας. Και αν το κόλπο δεν έγινε ποτέ, τότε σίγουρα έπιασε… έστω και 200 χρόνια αργότερα, στο μυαλό μας.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
