Έκοβαν με μαχαίρια τις ζώνες στα αυτοκίνητα γιατί τις θεωρούσαν επικίνδυνες

Τη δεκαετία του ’50, το να βάλεις ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητό σου δεν ήταν σημάδι ευθύνης. Ήταν προσβολή. Η ίδια η ιδέα ότι ο οδηγός θα δένονταν με ιμάντες μέσα στο όχημα φαινόταν σε πολλούς εξοργιστική. Ορισμένοι μάλιστα τις έκοβαν με μαχαίρι, θεωρώντας ότι κινδυνεύουν περισσότερο με αυτές παρά χωρίς.

Οι πρώτες ζώνες ασφαλείας τοποθετήθηκαν πιλοτικά σε κάποια πολυτελή μοντέλα στα τέλη της δεκαετίας του ’40. Όμως η ευρεία εφαρμογή τους στις ΗΠΑ και τη Σουηδία στα ’50s προκάλεσε έντονη κοινωνική και πολιτική αντίδραση. Διάφορες ομάδες υποστήριζαν πως οι ζώνες παγιδεύουν τον επιβάτη και δεν τον προστατεύουν.

Η πιο διαδεδομένη φήμη ήταν ότι σε περίπτωση ατυχήματος, η ζώνη σε κρατά μέσα στο αυτοκίνητο και δεν σε αφήνει να “πεταχτείς έξω” — κάτι που αρκετοί τότε θεωρούσαν… προτιμότερο. Ήταν η εποχή που η τεχνολογία προχωρούσε πιο γρήγορα απ’ την ψυχολογία του κόσμου. Και δεν υπήρχε κανένας νόμος που να σε υποχρεώνει να τη φοράς.

Ορισμένοι οδηγοί έπαιρναν κατσαβίδια και έβγαζαν τις ζώνες από τα καινούργια μοντέλα. Άλλοι τις έκοβαν με σουγιάδες και τις αφαιρούσαν εντελώς. Σε μερικές πολιτείες των ΗΠΑ, καταγράφηκαν ακόμα και μίνι καμπάνιες ενάντια στη χρήση τους, με επιχείρημα ότι «τα καλά αμάξια δεν χρειάζονται ζώνες, έχουν καλό οδηγό».

Οι πρώτοι γιατροί και ερευνητές που υποστήριξαν τις ζώνες έγιναν στόχος χλευασμού. Ανέφεραν στατιστικά και πειράματα, αλλά οι πολίτες προτιμούσαν τη διαίσθηση: “Αν είναι να πεθάνω, τουλάχιστον να μπορώ να πεταχτώ μακριά”, έλεγαν. Χρειάστηκαν δεκάδες χιλιάδες θάνατοι και επαναλαμβανόμενα crash-tests για να αλλάξει αυτή η νοοτροπία.

Η υποχρεωτική χρήση ζώνης ασφαλείας θεσμοθετήθηκε σε πολλές χώρες μόλις τη δεκαετία του ’70 και του ’80. Μέχρι τότε, οι κατασκευαστές τις έβαζαν, οι οδηγοί τις έβγαζαν και οι κυβερνήσεις δίσταζαν. Όταν τελικά έγιναν υποχρεωτικές, υπήρξαν διαδηλώσεις — με πανό που έγραφαν: “Είμαι οδηγός, όχι τρόφιμος φυλακής”.

Σήμερα, η ζώνη ασφαλείας θεωρείται αυτονόητο μέσο επιβίωσης. Όμως για δεκαετίες ήταν σύμβολο υποταγής, έλλειψης εμπιστοσύνης στον εαυτό σου ή ακόμη και θηλυπρέπειας. Κανείς δεν θυμάται πια ότι κάποτε η λέξη «ζώνη» ήταν συνώνυμη με τη διαίρεση της κοινωνίας — ανάμεσα σε εκείνους που ήθελαν να ζήσουν, και σε εκείνους που δεν άντεχαν να δεθούν.