Γιατί οι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν καλύτερα δόντια από εμάς που τα βουρτσίζουμε, πάμε οδοντίατρο, κάνουμε καθαρισμό, οδοντικό νήμα, στοματικό διάλυμα και ό,τι άλλο υπάρχει;

Τα κρανία των προϊστορικών ανθρώπων δείχνουν κάτι παράδοξο. Πριν ανακαλυφθεί η οδοντόβουρτσα, πριν υπάρξουν οδοντίατροι, σφραγίσματα και καθαρισμοί, οι άνθρωποι είχαν πιο ίσια, πιο δυνατά και πιο υγιή δόντια. Οι φθορές υπήρχαν, αλλά οι ασθένειες του στόματος που βασανίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο ήταν σπάνιες.

Το πρώτο που παρατηρούν οι παλαιοανθρωπολόγοι είναι το σχήμα της σιαγόνας. Οι προϊστορικοί άνθρωποι είχαν φαρδύτερα σαγόνια. Υπήρχε χώρος για όλα τα δόντια, ακόμα και για τους φρονιμίτες. Οι σύγχρονοι άνθρωποι συχνά δεν έχουν καν χώρο να αναπνεύσουν σωστά. Το στόμα μικραίνει. Τα δόντια δεν χωράνε.

Η αιτία είναι η τροφή. Οι άνθρωποι των σπηλαίων μασούσαν σκληρά, ανεπεξέργαστα τρόφιμα. Τραγανή ρίζα, ωμό κρέας, ξερό φρούτο. Αυτή η σταθερή μηχανική άσκηση διαμόρφωνε ένα δυνατό στόμα, έναν ισχυρό ουρανίσκο, μια σιαγόνα που άνοιγε κανονικά. Σήμερα, η τροφή είναι μαλακή, λειασμένη, λιωμένη. Το στόμα δεν χρειάζεται να δουλέψει. Και δεν αναπτύσσεται σωστά.

Η εμφάνιση της γεωργίας άλλαξε τα πάντα. Με την άλεση και το μαγείρεμα, τα φαγητά έγιναν πιο εύκολα στην κατανάλωση αλλά πιο ύπουλα για τα δόντια. Τα σάκχαρα και τα άμυλα κόλλησαν πάνω στη μασέλα. Τα βακτήρια βρήκαν το νέο τους σπίτι. Η τερηδόνα γεννήθηκε.

Ακόμα και το γεγονός ότι σήμερα βουρτσίζουμε τα δόντια μας δεν σώζει την κατάσταση. Τα δόντια μας υποφέρουν από το περιβάλλον, τις δίαιτες, τα ανθρακούχα ποτά, το συνεχές τσιμπολόγημα, τις ορμονικές διαταραχές, τον ύπνο με ανοιχτό στόμα, την αναπνοή από τη μύτη που ποτέ δεν μάθαμε σωστά. Όλα συνδυάζονται για να κάνουν το στόμα ένα διαρκές πεδίο μάχης.

Και όμως, οι σπηλαιάνθρωποι δεν είχαν ούτε ραντεβού, ούτε μαρκάρισμα ούλων, ούτε ειδικά στοματικά διαλύματα. Κι όμως, απόλυτα συμμετρικά σαγόνια, ισόρροπη οδοντοστοιχία, ελάχιστες περιπτώσεις σοβαρών φλεγμονών.

Ίσως επειδή το στόμα τότε ήταν όργανο επιβίωσης και όχι αισθητικής. Έπρεπε να λειτουργεί τέλεια. Και το σώμα φρόντιζε να το αναπτύσσει όπως πρέπει. Σήμερα, το φροντίζουμε εξωτερικά, αλλά το εμποδίζουμε εσωτερικά. Και ίσως εκεί είναι το πιο πικρό παράδοξο: όσο περισσότερο προσπαθούμε να σώσουμε το χαμόγελο, τόσο πιο στραβά του φερόμαστε.