Γιατί οι στρατιώτες στην Ελβετία παίρνουν το όπλο στο σπίτι τους και το κρατάνε για χρόνια;

Κάθε Ελβετός στρατιώτης που απολύεται προσωρινά από την ενεργή θητεία δεν αφήνει πίσω του το τυφέκιό του. Το παίρνει μαζί του. Το κρατάει στο σπίτι του. Το καθαρίζει. Το έχει δίπλα του για χρόνια, μέχρι να ολοκληρώσει πλήρως την υποχρέωσή του απέναντι στη χώρα. Κι αυτό δεν είναι εξαίρεση, αλλά ο κανόνας.

Η Ελβετία λειτουργεί με ένα σύστημα πολιτοφυλακής που την κάνει μοναδική στην Ευρώπη. Δεν έχει επαγγελματικό στρατό με τη μορφή που έχουν άλλες χώρες. Έχει έναν στρατό πολιτών που βρίσκονται σε ετοιμότητα για επιστράτευση, ακόμη κι αν υπηρετούν μόνο λίγες εβδομάδες τον χρόνο. Η έννοια του στρατιώτη δεν τελειώνει με την απόλυση, αλλά συνεχίζεται στην καθημερινή ζωή. Κάθε άντρας είναι υποχρεωμένος να υπηρετήσει και να παραμένει σε επιφυλακή μέχρι τα 34 ή και τα 50 του χρόνια, ανάλογα με τη βαθμίδα του.

Η πρακτική του να φυλάσσεται το όπλο στο σπίτι καθιερώθηκε κυρίως για λόγους ετοιμότητας. Η ιδέα είναι απλή: αν χρειαστεί επιστράτευση, ο στρατιώτης να είναι σε θέση να πάρει αμέσως τον οπλισμό του και να μετακινηθεί στο προβλεπόμενο σημείο. Το ελβετικό δόγμα ονομάζεται “Reduit”, και βασίζεται στην αντίσταση μέσα από τα βουνά, στα οποία η Ελβετία έχει χτίσει κρυφά καταφύγια, σήραγγες, αποθήκες και θέσεις μάχης.

Παρότι υπήρξε έντονος δημόσιος διάλογος για τους κινδύνους του οπλισμού στα σπίτια – ειδικά μετά από περιστατικά αυτοκτονιών και οικογενειακής βίας – η πρακτική αυτή δεν καταργήθηκε. Η μόνη αλλαγή που εφαρμόστηκε είναι ότι πλέον δεν διατίθενται πυρομαχικά μαζί με το όπλο. Τα στρατιωτικά φυσίγγια δεν παραδίδονται στο σπίτι, παρά μόνο αν απαιτείται για συγκεκριμένη εκπαίδευση ή αποστολή.

Η εικόνα ενός στρατιώτη στο τρένο με το G36 στον ώμο είναι συνηθισμένη στην Ελβετία. Η παρουσία του όπλου στον προσωπικό χώρο είναι τόσο βαθιά ενσωματωμένη στην κουλτούρα, που δεν προκαλεί εντύπωση. Κάθε στρατιώτης έχει εκπαίδευση στη συντήρηση, αποθήκευση και ασφάλεια του όπλου του, και θεωρείται προσωπική του ευθύνη να το διατηρεί έτοιμο και ασφαλές.

Το φαινόμενο της κατοχής στρατιωτικού όπλου από ιδιώτες στην Ελβετία έχει συμβάλει στην εντύπωση πως η χώρα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά οπλοκατοχής στην Ευρώπη. Κι όμως, η εγκληματικότητα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Η Ελβετία είναι περισσότερο οπλισμένη από πολλές χώρες, αλλά και πολύ πιο ασφαλής.

Όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα ενός ιστορικού φόβου. Όχι φόβου επίθεσης, αλλά φόβου απώλειας της ανεξαρτησίας. Η ουδετερότητα της Ελβετίας δεν σημαίνει παθητικότητα. Σημαίνει ότι δεν επιτίθεται, αλλά είναι πάντα έτοιμη να αμυνθεί. Και ο στρατιώτης της, ακόμα κι αν πίνει καφέ στην κουζίνα του, έχει το όπλο του στο διπλανό δωμάτιο. Γιατί έτσι νιώθει ότι κάνει το καθήκον του.