Γιατί το Χτυποκάρδια στο θρανίο γυρίστηκε στα τουρκικά αλλά δεν προβλήθηκε ποτέ στην Τουρκία;

Ήταν το 1963 όταν μια από τις πιο αγαπημένες ελληνικές ταινίες γυριζόταν παράλληλα σε δύο εκδοχές: στα ελληνικά και στα τουρκικά. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη και ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ ζούσαν τον ρόλο τους στα στούντιο της Finos Film, την ίδια στιγμή που Τούρκοι ηθοποιοί ντουμπλάριζαν ή αντικαθιστούσαν τους Έλληνες, σε μια σχεδόν πανομοιότυπη εκδοχή για το τουρκικό κοινό. Ο τίτλος ήταν Sıralardaki Heyecanlar, δηλαδή «Συγκινήσεις στα θρανία». Κι όμως, αυτή η ταινία δεν παίχτηκε ποτέ στην Τουρκία. Ο λόγος δεν ήταν ούτε τεχνικός ούτε εμπορικός. Ήταν βαθιά πολιτικός.

Λίγους μήνες πριν την προβολή, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είχαν ήδη αρχίσει να χειροτερεύουν. Οι προγραφές, οι καταπιέσεις και οι οικονομικοί διωγμοί κατά της ελληνικής μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη είχαν ενταθεί. Η τουρκική κυβέρνηση είχε ξεκινήσει μια αθόρυβη αλλά αποτελεσματική εκκαθάριση του ελληνικού στοιχείου. Ταινίες που παρουσίαζαν Έλληνες σε θετικό ή «φυσιολογικό» ρόλο, έρχονταν σε ευθεία αντίθεση με την πολιτική γραμμή. Το τουρκικό κράτος δεν ήθελε στις αίθουσες μια ταινία που παρουσίαζε μια Ρωμιά να γίνεται σταρ, ούτε μια πολιτισμική συνεργασία που να δείχνει κοινές αξίες μεταξύ των δύο λαών.

Η τουρκική εκδοχή ήταν σχεδόν έτοιμη. Μεταγλωττισμένη, με κάποιους Τούρκους ηθοποιούς να αντικαθιστούν τους Έλληνες, κρατώντας όμως τον ίδιο βασικό κορμό. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη εμφανιζόταν ως «Hanım Büyüklak», μια χαριτωμένη νεαρή μαθήτρια σε ερωτικό μπλέξιμο με έναν ώριμο γιατρό. Όμως το timing ήταν λάθος. Ή μάλλον, για το τουρκικό καθεστώς, επικίνδυνα σωστό. Η προβολή της ταινίας ακυρώθηκε.

Για πολλά χρόνια η ύπαρξη της τουρκικής έκδοσης ήταν σχεδόν άγνωστη. Μόνο χάρη σε μαρτυρίες ανθρώπων που συμμετείχαν στα γυρίσματα και κάποιες καταχωρήσεις σε διεθνείς κινηματογραφικές βάσεις, μάθαμε πως η ταινία υπήρξε πράγματι ως Sıralardaki Heyecanlar. Ο Γιώργος Κωνσταντίνου, μάλιστα, είχε αναφέρει σε συνεντεύξεις πως στα γυρίσματα συνυπήρχαν Έλληνες και Τούρκοι τεχνικοί, και πως για κάθε σκηνή γυριζόταν διπλό πλάνο.

Το τουρκικό κοινό, ωστόσο, δεν είδε ποτέ αυτή την ταινία στους κινηματογράφους. Η πολιτιστική γέφυρα που πήγε να χτιστεί έμεινε στη μέση. Η συνεργασία των δύο χωρών στον κινηματογράφο, παρότι φιλόδοξη, προσέκρουσε σε εθνικιστικά συμφέροντα και μια ιστορική περίοδο μεγάλης καχυποψίας.

Η ταινία «Χτυποκάρδια στο θρανίο» έμεινε για πάντα ελληνική. Και η τουρκική της αδερφή ταινία, μια ξεχασμένη φιλμική σκιά που μαρτυρά πόσα μπορεί να κρύβει ο φακός πίσω από την πολιτική του εποχής.