Η πιο σκοτεινή συμφωνία της ιστορίας. Οι βασιλιάδες της Αφρικής πουλούσαν τους ίδιους τους υπηκόους τους
Δεν ήταν μόνο οι Ευρωπαίοι. Οι αφρικανικοί βασιλιάδες συμμετείχαν ενεργά στο δουλεμπόριο, πουλώντας υπηκόους, γείτονες, ακόμα και συγγενείς, σε μια συμφωνία που άλλαξε για πάντα την ιστορία.
Όταν τα πλοία των Ευρωπαίων έφτασαν στις ακτές της Αφρικής, βρήκαν ήδη έτοιμο το έδαφος. Πολλά βασίλεια είχαν δομήσει την οικονομία τους γύρω από τη δουλεία. Δεν ήταν οι Ευρωπαίοι που εισήγαγαν το φαινόμενο — ήταν αυτοί που το εκμεταλλεύτηκαν. Οι αφρικανικές αυλές έπαιρναν όπλα, ρούμι και υφάσματα σε αντάλλαγμα για ζωντανούς ανθρώπους.
Στο βασίλειο του Νταχομέ, ο ίδιος ο βασιλιάς Αγκάτζα ηγήθηκε εκστρατειών για να αιχμαλωτίσει πληθυσμούς από γειτονικά βασίλεια και να τους πουλήσει στους Ευρωπαίους. Όταν κάποιος γεννιόταν στην περιοχή του, δεν ήξερε αν η ζωή του θα τελείωνε σε χωράφι ζάχαρης στη Τζαμάικα. Οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν γίνονταν πια για γη ή επιρροή — γίνονταν για ανθρώπινο εμπόρευμα.
Οι φυλές που αρνούνταν να συμμετάσχουν στη διανομή του αίματος, έμπαιναν στο στόχαστρο. Ο Αφόνσο Α’, βασιλιάς του Κονγκό, είχε προσπαθήσει να σταματήσει τους απαγωγείς, στέλνοντας γράμμα στον βασιλιά της Πορτογαλίας να μην αγοράζει άλλους ανθρώπους. Παρακαλούσε: «Η χώρα μου απογυμνώνεται». Αλλά δεν τον άκουσαν.
Στην ακτή της Γκάνας, πλούσιοι αρχηγοί φυλών έδιναν τις κόρες τους για γάμο με Ευρωπαίους δουλέμπορους, για να εξασφαλίσουν συμμαχίες. Το φαινόμενο λεγόταν «cassare». Οικογενειακή συνένωση με αντάλλαγμα πρόσβαση στη δύναμη και στα όπλα. Κανείς δεν ρωτούσε τους υποτελείς αν θέλουν να φύγουν. Αρκούσε η υπογραφή του βασιλιά.
Η βασίλισσα Νζίνγκα της Ντονγκό προσπάθησε να παίξει το παιχνίδι των Ευρωπαίων, μετατρέποντας το βασίλειό της σε εμπορικό κόμβο. Αλλά όταν οι Πορτογάλοι την πρόδωσαν, κήρυξε πόλεμο. Έδωσε καταφύγιο σε σκλάβους που το έσκασαν και συμμάχησε με Ολλανδούς και εχθρικά αφρικανικά βασίλεια για να τους εκδιώξει.
Παρόλα αυτά, όσο και αν αντιστάθηκαν μερικοί, η πλειονότητα των αφρικανικών ηγεσιών συντάχθηκε με το κέρδος. Πουλούσαν αιχμαλώτους, εγκληματίες, ακόμα και αθώους, απλώς για να αποκτήσουν πλεονέκτημα. Ο θεσμός της δουλείας, που σε κάποιες κοινωνίες είχε πιο ήπια μορφή, μετατράπηκε σε μια μηχανή μαζικής εξόντωσης.
Η Ευρώπη πλήρωνε και η Αφρική παρέδιδε. Το πιο συγκλονιστικό; Πολλοί από αυτούς που πουλήθηκαν ήταν άνθρωποι του ίδιου έθνους, της ίδιας γλώσσας, των ίδιων θεών. Ο αδελφός πρόδωσε τον αδελφό. Και αυτή η προδοσία, σιωπηλή και χωρίς αίμα στην αρχή, κόστισε εκατομμύρια ζωές.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
