Η συμφωνία που έκανε η μαφία με τον παραγωγό του Νονού. Ποιες λέξεις δεν ακούστηκαν ποτέ στην ταινία και γιατί.
Η λέξη «μαφία» δεν ειπώθηκε ποτέ στον «Νονό». Η αλήθεια είναι ότι η πραγματική μαφία είχε συμφωνήσει με τον παραγωγό να λείπει εντελώς από το σενάριο. Από φόβο και στρατηγική.
Το 1972, ο κόσμος του κινηματογράφου ετοιμαζόταν να δει κάτι μεγάλο. Ο «Νονός», βασισμένος στο μυθιστόρημα του Mario Puzo, θα έβαζε για πρώτη φορά την αμερικανική μαφία στο κέντρο του θεάματος — με τον Μάρλον Μπράντο στον ρόλο του Δον Κορλεόνε. Μόνο που υπήρχε ένα πρόβλημα: η μαφία δεν ήθελε να λέγεται μαφία στην ταινία.
Ο παραγωγός της ταινίας, Άλμπερτ Ράντι (Albert S. Ruddy), βρέθηκε υπό πίεση πριν καν ξεκινήσουν τα γυρίσματα. Η Italian-American Civil Rights League, με επικεφαλής τον Τζο Κολόμπο, άσκησε τεράστια πίεση για να σταματήσει η παραγωγή. Το επιχείρημά τους ήταν ότι η ταινία θα ενίσχυε το στερεότυπο ότι όλοι οι Ιταλοί είναι γκάνγκστερ. Στην πραγματικότητα, πίσω από τις αντιδράσεις ήταν ο ίδιος ο κόσμος της μαφίας, που δεν ήθελε να ακούγονται συγκεκριμένες λέξεις στην οθόνη.
Ο Ράντι έκανε προσωπικές διαπραγματεύσεις με ανθρώπους που δεν ήταν απλώς σύμβουλοι δημοσίων σχέσεων. Η συμφωνία ήταν σαφής:
Η λέξη “mafia” δεν θα αναφερόταν στην ταινία.
Η φράση “la Cosa Nostra” επίσης δεν θα ακουγόταν.
Αν τηρηθεί αυτό, τότε η μαφία θα αποσύρει την αντίδραση και θα επιτρέψει την ομαλή συνέχιση της παραγωγής.
Και έτσι έγινε. Στον «Νονό», μια από τις πιο εμβληματικές ταινίες όλων των εποχών, δεν ακούγεται ούτε μία φορά η λέξη “mafia”. Αντί για αυτό, οι χαρακτήρες μιλούν για «την οικογένεια», «το πράγμα μας», «τη δουλειά», «τη συμφωνία», χωρίς ποτέ να κατονομάζουν τον πραγματικό μηχανισμό πίσω από τη βία, τα εγκλήματα και τις συμφωνίες αίματος.
Η συμφωνία ανάμεσα στον παραγωγό και τον κόσμο της νύχτας πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, αλλά είχε βαθιές συνέπειες. Ο «Νονός» κατάφερε να περιγράψει τη μαφία χωρίς να τη λέει ποτέ με το όνομά της. Και αυτό δεν ήταν στιλιστική επιλογή. Ήταν πραγματικός φόβος.
Το παράδοξο; Η μαφία όχι μόνο δεν κατέστρεψε την ταινία, αλλά τη λάτρεψε. Πολλά μέλη του οργανωμένου εγκλήματος μιμούνταν ατάκες του Βίτο Κορλεόνε, υιοθέτησαν χειρονομίες, φωνή και ύφος. Ο «Νονός» τους έδωσε μυθολογία. Και όλα αυτά… χωρίς να πει ποτέ τη λέξη “μαφία”.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
