Μας παρακολουθούν χωρίς να μιλάνε. Η θεωρία που λέει ότι είμαστε ζώα σε διαστημικό ζωολογικό κήπο

Κάθε φορά που κοιτάς τον ουρανό και νιώθεις μόνος, ίσως κάνεις το ίδιο λάθος που κάνει το ελάφι όταν βλέπει ένα drone και το περνά για μεγάλο πουλί. Ίσως δεν είμαστε μόνοι. Ίσως δεν υπήρξαμε ποτέ μόνοι. Απλώς κανείς δεν μας μίλησε. Κανείς δεν θέλησε να μας απαντήσει. Ίσως γιατί η σιωπή ήταν το σχέδιο από την αρχή.

Η Zoo Hypothesis είναι μια από τις πιο σκοτεινές και ταυτόχρονα λογικές απαντήσεις στο Παράδοξο του Fermi. Αν υπάρχουν εξωγήινοι πολιτισμοί, αν το σύμπαν είναι γεμάτο ζωή — όπως δείχνει κάθε στατιστική και κάθε παρατήρηση — τότε πού είναι όλοι; Γιατί κανείς δεν μας έχει επισκεφθεί, δεν έχει αφήσει σημάδια, δεν έχει κάνει επαφή; Η υπόθεση αυτή απαντά ξερά: είναι εδώ, αλλά μας αποφεύγουν.

Σύμφωνα με τη Zoo Hypothesis, οι εξωγήινοι είναι πολιτισμικά και τεχνολογικά τόσο ανώτεροι, που έχουν την ικανότητα να παρακολουθούν και να ελέγχουν τι φτάνει σε εμάς, τι βλέπουμε και τι δεν βλέπουμε. Όπως εμείς κρύβουμε την παρουσία μας όταν παρατηρούμε ένα άγριο ζώο για να μην το ταράξουμε, έτσι κι εκείνοι παραμένουν αόρατοι, τηρώντας έναν «διαγαλαξιακό κώδικα μη επέμβασης».

Η ιδέα εμφανίστηκε πρώτη φορά στα μέσα του 20ού αιώνα, όταν η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας στη Γη συνέπεσε με τη σιωπή του διαστήματος. Δεν είναι απλώς ότι δεν λαμβάνουμε μηνύματα. Είναι ότι δεν υπάρχουν ούτε ίχνη. Όχι εγκαταλελειμμένοι δορυφόροι, ούτε διαστημικά σκουπίδια, ούτε τεχνολογικά σήματα. Τίποτα. Σαν κάποιος να καθαρίζει πίσω του. Ή σαν να έχουμε μπει σε καραντίνα.

Υποτίθεται ότι υπάρχουν κριτήρια τα οποία πρέπει να πληροί μια φυλή πριν της επιτραπεί να «μπει στο κλαμπ» των αναπτυγμένων πολιτισμών. Αν ένα είδος είναι ακόμα επιθετικό, εγωιστικό, επικίνδυνο, τότε δεν του δίνεις πυρηνικά. Ούτε ταξίδια ταχύτητας φωτός. Ούτε επαφή. Το αφήνεις να ωριμάσει μόνο του, κάτω από επιτήρηση.

Αν αυτό ισχύει, τότε δεν είμαστε το επίκεντρο του σύμπαντος. Είμαστε απλώς μια προθήκη. Ένας πλανήτης με ζωντανούς οργανισμούς που αναπτύσσονται, ενώ κάποιοι άλλοι — σιωπηλά — μελετούν. Δεν θα μας ενοχλήσουν. Δεν θα μας εμποδίσουν. Αρκεί να μην δουν κάτι που θεωρούν επικίνδυνο. Κάτι που θα τους αναγκάσει να παρέμβουν.

Μερικοί επιστήμονες και φιλόσοφοι έχουν προχωρήσει την υπόθεση ακόμα πιο πέρα. Αν η Γη είναι ζωολογικός κήπος, τότε κάθε παγκόσμιο σοκ — πόλεμος, τεχνολογική έκρηξη, κλιματική καταστροφή — είναι ίσως δοκιμασία. Και κάθε φορά που την περνάμε, τους πείθουμε πως είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στο να μας ανοίξουν την πόρτα.

Η πιο ανησυχητική διάσταση της υπόθεσης όμως είναι άλλη: κι αν δεν είμαστε σε ζωολογικό κήπο αλλά σε ανθρώπινο πείραμα; Κι αν μας δημιούργησαν ή μας ενίσχυσαν σκόπιμα; Κι αν η σιωπή τους είναι όχι προστασία, αλλά έλεγχος; Ίσως γι’ αυτό δεν έχει έρθει ποτέ κανείς. Γιατί δεν χρειάζεται να έρθει. Είναι ήδη εδώ.