Περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές αποτυγχάνουν σε αυτό το τεστ που είναι για παιδιά του Δημοτικού
Δεν είναι τεστ IQ. Είναι μια παιδική ερώτηση που απαντά λάθος ακόμα και η πλειοψηφία των φοιτητών.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις Μαθηματικά. Δεν χρειάζεται καν να έχεις διαβάσει Φυσική. Αυτό το τεστ δείχνει μόνο αν μπορείς να φανταστείς κάτι τόσο απλό όσο… πού θα φτάσει το νερό σε ένα ποτήρι. Κι όμως, η αποτυχία του είναι εκκωφαντική. Τόσο στα παιδιά, όσο και στους φοιτητές πανεπιστημίου.
Η «δοκιμή της στάθμης του νερού» (Water-Level Task) εμφανίστηκε πρώτη φορά χάρη στον ελβετό ψυχολόγο Ζαν Πιαζέ. Ήταν απλή: Δείχνεις σε ένα παιδί ένα ποτήρι γεμάτο μέχρι τη μέση. Μετά του δείχνεις το ίδιο ποτήρι γερμένο. Του ζητάς να ζωγραφίσει τη γραμμή του νερού. Η σωστή απάντηση είναι πάντα μια οριζόντια γραμμή, γιατί το νερό μένει πάντα παράλληλο με τη γη. Κι όμως, τα περισσότερα παιδιά κάτω των 7 αποτυγχάνουν. Το ίδιο όμως συμβαίνει και με πολλούς ενήλικες.
Όταν η δοκιμή εφαρμόστηκε σε φοιτητές πανεπιστημίου, οι ερευνητές έπαθαν σοκ. Περισσότεροι από τους μισούς δεν μπορούσαν να σχεδιάσουν σωστά τη στάθμη του νερού. Σε άλλες έρευνες, το ποσοστό έφτανε ακόμα και το 80%. Η αποτυχία ήταν εντυπωσιακή, γιατί το τεστ θεωρούνταν «παιδικό». Οι επιστήμονες κατέληξαν στο ότι δεν φταίει η εξυπνάδα, αλλά η αδυναμία του εγκεφάλου να σκεφτεί σωστά στον τρισδιάστατο χώρο.
Η πιο κοινή λάθος απάντηση είναι ότι το νερό «ακολουθεί» την κλίση του δοχείου. Όμως η βαρύτητα επιβάλλει το νερό να παραμένει οριζόντιο. Το μυαλό μας μπερδεύεται γιατί προσπαθεί να «ταιριάξει» την εικόνα με τη φόρμα του δοχείου, όχι με τη φυσική.
Οι γυναίκες αποτυγχάνουν συχνότερα, όχι λόγω μειωμένων ικανοτήτων, αλλά εξαιτίας διαφορών στον χωρικό συλλογισμό, δηλαδή στην ικανότητα να «δεις» ένα σχήμα από διαφορετικές οπτικές. Οι διαφορές αυτές είναι καθαρά γνωστικές και όχι νοητικές ή βιολογικές.
Η δοκιμή του νερού θεωρείται σήμερα ένα από τα πιο αποκαλυπτικά τεστ οπτικής σκέψης. Δεν μετράει μνήμη, ούτε λογική. Αλλά δείχνει πώς ο εγκέφαλος παγιδεύεται στα σχήματα και ξεχνά την απλότητα της φύσης. Το νερό πάντα μένει οριζόντιο. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε και να το σχεδιάσουμε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
