Πως χάθηκαν σε μια νύχτα οι περισσότερες ταινίες της Fox που γυρίστηκαν πριν από το 1930

Ήταν 9 Ιουλίου 1937 όταν ο κινηματογράφος έχασε κάτι που δεν θα ξαναβρεί ποτέ. Σε μια αποθήκη στο Little Ferry του Νιου Τζέρσεϊ, ένα κτίριο χωρίς εξοπλισμό πυρασφάλειας, με χαρτόκουτα και μπομπίνες νιτρικής κυτταρίνης στοιβαγμένες από το πάτωμα μέχρι το ταβάνι, ξέσπασε φωτιά. Δεν υπήρξε καμία προειδοποίηση, κανένα κουμπί ασφαλείας. Το φιλμ έλιωσε, οι ταινίες εξερράγησαν η μία μετά την άλλη και σε λίγα λεπτά, 75% της κινηματογραφικής κληρονομιάς της Fox είχε γίνει στάχτη.

Η απώλεια δεν ήταν μόνο αριθμητική. Ήταν ιστορική. Στην πυρκαγιά χάθηκαν σχεδόν όλες οι βωβές ταινίες που είχαν γυριστεί πριν από το 1930 από την Fox Film Corporation. Δεν υπήρχαν αντίγραφα. Δεν υπήρχαν ψηφιοποιήσεις. Δεν υπήρχαν καν αρχεία καταγραφής για πολλές από αυτές. Ολόκληρες καριέρες ηθοποιών, δεκάδες σκηνοθετικά έργα, σενάρια και πλάνα μοναδικά, διαγράφηκαν από την ιστορία του σινεμά σε μία νύχτα.

Η Fox ήταν μία από τις σημαντικότερες εταιρείες του βωβού κινηματογράφου. Η Theda Bara, ο Tom Mix, και πολλοί ακόμη είχαν γεμίσει τις σκοτεινές αίθουσες με εικόνες που οι θεατές δεν ξέχασαν ποτέ. Αλλά τώρα, ούτε η εικόνα ούτε η ταινία υπάρχει. Για κάποιους δημιουργούς, τα έργα τους χάθηκαν όλα. Σήμερα, ξέρουμε ότι μόνο το 10% περίπου των βωβών αμερικανικών ταινιών σώζεται. Η φωτιά της Fox ήταν η αρχή της μαζικής εξαφάνισης.

Το φιλμ νιτρικής κυτταρίνης, που χρησιμοποιούσαν τότε, είναι εξαιρετικά εύφλεκτο. Αν ανέβει η θερμοκρασία, μπορεί να πάρει φωτιά μόνο του. Αν αρχίσει να καίγεται, δεν μπορεί να σβήσει με νερό. Στην αποθήκη του Little Ferry δεν υπήρχε κανένας εξοπλισμός πυρόσβεσης. Το φιλμ ήταν αποθηκευμένο σε συνθήκες που σήμερα θεωρούνται εγκληματικές. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό όχι μόνο για τη Fox, αλλά και για την παγκόσμια ιστορία του κινηματογράφου.

Δεν ήταν μόνο οι ταινίες που χάθηκαν. Ήταν και οι αναμνήσεις. Ήταν ο πολιτισμός μιας εποχής. Ήταν ολόκληρα κεφάλαια που δεν θα ξαναδιαβαστούν ποτέ. Ταινίες που άλλαξαν ζωές, που καθόρισαν γούστα, που έγραψαν ιστορία — αλλά που τώρα δεν μπορούμε να τις δούμε ούτε για ένα δευτερόλεπτο.

Η καταστροφή του 1937 άλλαξε τις πρακτικές αρχειοθέτησης. Από τότε, άρχισαν να μπαίνουν πιο αυστηροί κανόνες φύλαξης, μεταφέρθηκαν ταινίες σε ασφαλέστερα υλικά, και δημιουργήθηκαν νέες μονάδες συντήρησης. Όμως για τις χαμένες μπομπίνες της Fox, ήταν πια αργά. Το μόνο που έμεινε ήταν τίτλοι σε ξεχασμένα ημερολόγια, φωτογραφίες από αφίσες και σκόρπιες περιγραφές στις στήλες του Τύπου της εποχής.