Πώς ο Colossus το 1943 διάβαζε μυστικά των Ναζί με ταχύτητα που θυμίζει σύγχρονη τεχνητή νοημοσύνη

Στο Μπλέττσλεϊ Παρκ, μακριά από το μέτωπο, μερικοί άνθρωποι έφτιαχναν μια μηχανή που κανείς δεν είχε ξαναδεί. Δεν ήταν όμορφη. Σωροί από καλώδια, λυχνίες που έκαιγαν σαν μικρά πορτοκαλί μάτια και ταινίες που περνούσαν με βουητό. Ο Tommy Flowers, ένας μηχανικός που δεν είχε φήμη οραματιστή, πίστεψε ότι με χιλιάδες λυχνίες θα μπορούσε να κερδηθεί ο πόλεμος.

Η μηχανή ονομάστηκε Colossus. Και το όνομα ταίριαζε. Δεν ήταν απλώς μεγάλος σε μέγεθος, ήταν τεράστιος και σε δύναμη. Σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει τη Lorenz, την κρυπτογραφική μηχανή των Ναζί που θεωρούσαν αδιάσπαστη. Ο Colossus δεν «σκεφτόταν», δεν είχε τίποτα από ό,τι λέμε σήμερα τεχνητή νοημοσύνη, αλλά μπορούσε να τρέχει ταινίες με 5.000 χαρακτήρες το δευτερόλεπτο. Για εκείνη την εποχή, ήταν σαν να βλέπεις σήμερα έναν υπολογιστή να διαβάζει εκατοντάδες βιβλία μέσα σε λίγα λεπτά.

Ο θόρυβος, η μυστικότητα και τα μισά θαύματα

Οι κρυπτογράφοι θυμούνταν τον ήχο, το βουητό, τα κλικ από τις ταινίες, τη ζέστη που έκανε το δωμάτιο να μοιάζει με καμίνι. Κάποιοι έλεγαν ότι μπορούσες να μυρίσεις τον πόλεμο μέσα εκεί, χωρίς να δεις ούτε μια σφαίρα. Τα χαρτιά που έβγαιναν έμοιαζαν με άχρηστα νούμερα, όμως πίσω τους κρύβονταν οι κινήσεις στρατευμάτων, οι εντολές του Χίτλερ, μυστικά που καθόριζαν ποιος θα ζούσε και ποιος θα πέθαινε.

Λέγεται ότι ο Colossus βοήθησε άμεσα στην προετοιμασία της απόβασης στη Νορμανδία. Άλλοι λένε πως ήταν απλώς ένα ακόμη κομμάτι στο τεράστιο παζλ. Η αλήθεια μάλλον είναι κάπου στη μέση, όπως συμβαίνει με όλα τα θαύματα του πολέμου.

Μετά τη νίκη, έγινε κάτι παράξενο: οι Βρετανοί κατέστρεψαν σχεδόν όλα τα μηχανήματα. Ό,τι δεν κάηκε, μπήκε σε αποθήκες και σφραγίστηκε. Για χρόνια ολόκληρα, η ιστορία της πληροφορικής ξεκινούσε από τον ENIAC στην Αμερική. Ο Colossus έμεινε σκιά, λες και ντρέπονταν για το επίτευγμά τους.

Κι όμως, ο Colossus έδειξε ότι οι μηχανές μπορούσαν να κάνουν ό,τι φαινόταν αδύνατο για τους ανθρώπους. Σήμερα, όταν μιλάμε για τεχνητή νοημοσύνη που διαβάζει εκατομμύρια δεδομένα σε δευτερόλεπτα, υπάρχει μια αχνή συγγένεια με εκείνον τον θορυβώδη γίγαντα του 1943. Έναν γίγαντα που οι λίγοι που τον είδαν από κοντά δεν τον ξέχασαν ποτέ.