Τι είναι η κλίμακα Μερκάλι για τους σεισμούς και γιατί είναι σημαντική αλλά διαφορετική από τα Ρίχτερ;

Οι σεισμοί είναι από τις πιο εντυπωσιακές και καταστροφικές δυνάμεις της φύσης. Όταν η γη σείεται, το πρώτο πράγμα που οι περισσότεροι άνθρωποι ρωτούν είναι: “Πόσα Ρίχτερ ήταν;”. Όμως, υπάρχει μια άλλη, λιγότερο γνωστή κλίμακα που χρησιμοποιείται για να καταγράψει τις συνέπειες ενός σεισμού, και αυτή είναι η κλίμακα Μερκάλι. Σε αντίθεση με τη κλίμακα Ρίχτερ, που μετρά το μέγεθος ενός σεισμού με βάση την ενέργεια που απελευθερώνεται, η κλίμακα Μερκάλι καταγράφει τις επιπτώσεις του σεισμού σε ανθρώπους, κτίρια και τοπία.

Η κλίμακα Μερκάλι δημιουργήθηκε το 1902 από τον Ιταλό σεισμολόγο Giuseppe Mercalli και βασίζεται σε μια απλή, αλλά εξαιρετικά χρήσιμη ιδέα: πώς βιώνεται ο σεισμός από τους ανθρώπους και πόσο καταστροφικός είναι. Δεν απαιτεί σεισμογράφους ή πολύπλοκα όργανα, αλλά μόνο προσεκτική παρατήρηση των συνεπειών. Για παράδειγμα, ένας ασθενής σεισμός μπορεί να γίνει αισθητός μόνο από μερικούς ανθρώπους σε ήσυχα περιβάλλοντα, ενώ ένας ισχυρός σεισμός μπορεί να καταστρέψει κτίρια και να αλλάξει το τοπίο.

Η κλίμακα αποτελείται από δώδεκα βαθμίδες, ξεκινώντας από το Ι (μη αισθητός σεισμός), όπου μόνο ειδικά όργανα μπορούν να τον καταγράψουν, και φτάνοντας στο ΧΙΙ (ολοκληρωτική καταστροφή), όπου σχεδόν τίποτα δεν μένει όρθιο. Για παράδειγμα, ένας σεισμός βαθμού V στη Μερκάλι μπορεί να κάνει πολυελαίους να ταλαντεύονται, ενώ ένας βαθμού IX μπορεί να γκρεμίσει ακόμα και ανθεκτικά κτίρια.

Η διαφορά της Μερκάλι από τη Ρίχτερ είναι σημαντική. Ενώ η Ρίχτερ μετρά το μέγεθος του σεισμού από το επίκεντρο του, η Μερκάλι εξαρτάται από την απόσταση και τη γεωγραφία. Ένας σεισμός 7 Ρίχτερ σε μια απομακρυσμένη περιοχή μπορεί να προκαλέσει ελάχιστες ζημιές, ενώ ένας 6 Ρίχτερ σε κατοικημένη περιοχή μπορεί να έχει καταστροφικές επιπτώσεις και να φτάσει πολύ ψηλά στη Μερκάλι.

Η σημασία της κλίμακας Μερκάλι είναι τεράστια για την πολιτική προστασία. Οι μηχανικοί, οι αρχές και οι διασώστες μπορούν να εκτιμήσουν γρήγορα το εύρος των καταστροφών και να δώσουν προτεραιότητα στις επιχειρήσεις διάσωσης. Επιπλέον, η κλίμακα παρέχει ιστορικά δεδομένα για σεισμούς πριν την ύπαρξη σεισμογράφων, επιτρέποντας στους επιστήμονες να κατανοήσουν σεισμούς που έγιναν αιώνες πριν, βασισμένοι σε γραπτές μαρτυρίες και αρχαιολογικές καταγραφές.

Παρότι η Ρίχτερ είναι πιο γνωστή, η Μερκάλι είναι αυτή που πραγματικά εξηγεί πώς ένας σεισμός επηρεάζει τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω τους. Και όταν η γη αρχίζει να σείεται, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα Ρίχτερ ήταν, αλλά τι συνέπειες είχε στην πραγματικότητα.