Η Υπατία της Αλεξάνδρειας: Η φιλόσοφος που τη σκότωσαν επειδή δίδασκε λογική
Ήταν η πιο φωτεινή γυναίκα της Αλεξάνδρειας. Τη ζήλεψαν, την κατηγόρησαν για μάγισσα και τη διαμέλισαν με όστρακα.
Στην Αλεξάνδρεια του 5ου αιώνα, τότε που οι δρόμοι μύριζαν ακόμα αλχημεία και σκόνη από παπύρους, γεννήθηκε η Υπατία, μια γυναίκα που τόλμησε να μιλήσει τη γλώσσα των άστρων και των μαθηματικών σε έναν κόσμο που δεν άντεχε το φως της λογικής.
Ήταν κόρη του Θέωνα, του τελευταίου μεγάλου μαθηματικού της Αλεξάνδρειας. Από παιδί βυθίστηκε στους αριθμούς, στη γεωμετρία, στις κινήσεις των ουρανών. Η εκπαίδευση της ήταν εξωπραγματική για μια γυναίκα της εποχής. Ταξίδεψε, έμαθε, επέστρεψε για να διδάξει τους πιο εκλεκτούς του ελληνορωμαϊκού κόσμου.
Η Υπατία φόρεσε τη χλαμύδα του φιλοσόφου και δίδαξε δημόσια μαθηματικά και φιλοσοφία. Τη σέβονταν ακόμα και οι ισχυρότεροι άνδρες της Αλεξάνδρειας. Οι μαθητές της έγιναν επίσκοποι, διοικητές, φιλόσοφοι. Ο καθένας τους κουβαλούσε τη φήμη της πιο φωτεινής δασκάλας του καιρού τους.
Δεν έμεινε στα λόγια. Σχολίασε τα αινιγματικά έργα του Διόφαντου και του Απολλώνιου. Δούλεψε πάνω στην Αλμαγέστη του Πτολεμαίου. Οργάνωσε τη νεοπλατωνική σχολή της Αλεξάνδρειας. Βοήθησε στη δημιουργία επιστημονικών οργάνων όπως ο αστρολάβος. Ήξερε να ερμηνεύει τα σχήματα του ουρανού και να φτιάχνει εξισώσεις που οι περισσότεροι δεν καταλάβαιναν καν.
Όσο μεγάλωνε η φήμη της, τόσο μεγάλωνε και ο φθόνος. Οι συναντήσεις της με τον Ρωμαίο έπαρχο Ορέστη, οι δημόσιες διαλέξεις της, το ότι δεν υποτάχθηκε ποτέ σε κανένα δόγμα, προκάλεσαν φόβο. Οι φανατικοί τη θεώρησαν υπεύθυνη για ό,τι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν. Την κατηγόρησαν για μαγεία, για παγανισμό, για κάθε τι που μισούσε το νέο σκοτεινό κύμα της εποχής.
Ένα πρωινό του Μαρτίου, την έσυραν βίαια από το άρμα της. Τη γδύσαν μέσα στην εκκλησία. Τη χτύπησαν με κοφτερά όστρακα, διαμελίζοντας το σώμα της. Τα κομμάτια της τα έκαψαν στους δρόμους της Αλεξάνδρειας, σα να ήθελαν να σβήσουν κάθε ίχνος της μνήμης της.
Ο φόνος της Υπατίας ήταν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Σαν κάποιος να έκλεισε με βία το τελευταίο βιβλίο της λογικής στον αρχαίο κόσμο. Η φωνή της δεν σώθηκε σε έργα – σώθηκε στο μύθο, στον θαυμασμό ακόμα και των εχθρών της, στη θλίψη για το πώς τελειώνει μια ολόκληρη Ιστορία.
Από τότε, κανείς δεν ξέχασε το τέλος της Υπατίας. Μια γυναίκα που σκότωσαν επειδή σκεφτόταν, επειδή δίδαξε, επειδή δεν φοβήθηκε ποτέ τους άνδρες, τα δόγματα και το σκοτάδι.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
