Το άγνωστο Βασιλικό Νομισματοκοπείο της Αθήνας που για να κόψεις λεφτά στην Ελλάδα, έπρεπε να πάρεις άδεια από τη Γαλλία

Το 1836, λίγα μόλις χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ένα νέο εργοστάσιο ξεκινούσε τη λειτουργία του στο κέντρο της Αθήνας. Το Βασιλικό Νομισματοκοπείο, κρυμμένο τότε πίσω από το Υπουργείο Οικονομικών στην πλατεία που σήμερα λέγεται Κλαυθμώνος, είχε μία αποστολή: να κόψει το νέο ελληνικό νόμισμα, τη δραχμή, και να δώσει στο νεογέννητο κράτος το σύμβολο της ανεξαρτησίας του.

Κι όμως, η πραγματικότητα ήταν πιο ταπεινωτική. Το Νομισματοκοπείο μπορούσε να κόβει μόνο χάλκινα νομίσματα. Για να χαραχτεί άργυρος ή χρυσός, απαιτούταν έγκριση. Και αυτή η έγκριση δεν ήταν ελληνική. Ήταν στα χέρια του Ρενιέ, του Γάλλου επιτρόπου που είχε τον έλεγχο των οικονομικών της χώρας. Όσο ζούσε ο Ρενιέ, το Νομισματοκοπείο δεν μπορούσε να κόψει ούτε μία ασημένια δραχμή χωρίς άδεια από το Παρίσι.

Το κτίριο σχεδιάστηκε από τον Βαυαρό αρχιτέκτονα Έντουαρτ Σάουμπερτ, και ο πρώτος διευθυντής του ήταν ο Χριστόφορος Ράιχενμπαχ, επίσης Βαυαρός. Τα μηχανήματα έφτασαν από το Μόναχο, μαζί με ειδικούς τεχνίτες. Από τις πρώτες ημέρες, το Νομισματοκοπείο ήταν ένα υβρίδιο: ελληνικό στο όνομα, αλλά με γερμανικές μηχανές και γαλλική άδεια.

Το 1843, μετά τον θάνατο του Ρενιέ, επιτέλους άνοιξε η δυνατότητα κοπής αργυρών νομισμάτων. Αλλά ακόμα και τότε, τα πράγματα δεν ήταν απλά. Ο άργυρος που έφτανε από την Τουρκία ήταν ακαθαρτος, με μικρά ποσοστά χρυσού. Έτσι το μέταλλο έπρεπε να σταλεί πρώτα στη Γαλλία για επεξεργασία, πριν γίνει δραχμή στα ελληνικά μηχανήματα.

Η παραγωγή του Νομισματοκοπείου έφτανε τα 20.000 χάλκινα νομίσματα την ημέρα, μια τεράστια ποσότητα για τα δεδομένα της εποχής. Κι όμως, πίσω από κάθε νόμισμα που κυκλοφορούσε, κρυβόταν μια πικρή αλήθεια: η Ελλάδα, παρότι ελεύθερη στο χαρτί, χρειαζόταν την άδεια των ξένων για να κόψει το ίδιο της το νόμισμα.

Το Νομισματοκοπείο έμελλε να γίνει κομμάτι της οικονομικής ιστορίας της χώρας, αλλά η μνήμη του ξεθώριασε μαζί με την πλατεία που το φιλοξενούσε. Εκεί που σήμερα περπατούν αμέριμνοι οι Αθηναίοι, κάποτε χτυπούσαν οι σφύρες που προσπαθούσαν να χτίσουν κάτι πολύ μεγαλύτερο από κέρματα: την ίδια την ιδέα της ελληνικής ανεξαρτησίας.