Το ελληνικό νησί που είχε χωριό μόνο για γυναίκες. Οι άνδρες ζούσαν αλλού, σε απόσταση

Σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου, οι γυναίκες είχαν το δικό τους χωριό. Ξεχωριστό, μακριά από τους άνδρες, που ζούσαν στο ακρωτήρι. Δεν ήταν μεταφορά ή μύθος. Ήταν μια πραγματικότητα που κατέγραψαν οι μορφωμένοι της εποχής, σε εποχές που τα νησιά έγραφαν τις δικές τους κοινωνικές συνθήκες.

Το νησί αυτό ήταν η Αντίπαρος. Τον 18ο αιώνα, ταξιδιώτες και γεωγράφοι σημείωναν κάτι μοναδικό: ένα χωριό στο κέντρο του νησιού κατοικούνταν μόνο από γυναίκες, ενώ οι άνδρες κατοικούσαν αλλού, στο ακρωτήρι, σε περιοχή που ονομαζόταν Άγιος Γεώργιος.

Το φαινόμενο αυτό δεν φαίνεται να υπήρχε αλλού στον ελλαδικό χώρο σε οργανωμένο επίπεδο. Στη θέση αυτή, στην καρδιά της Αντιπάρου, δεν υπήρχε κοινή διαβίωση. Το γιατί δεν εξηγείται λεπτομερώς στα κείμενα, όμως ο διαχωρισμός καταγράφεται με σαφήνεια και χωρίς αμφιβολίες.

Οι λόγοι μπορεί να σχετίζονται με την ασφάλεια, με επαγγελματικές δραστηριότητες ή ακόμα και με πρακτικά ζητήματα της καθημερινής ζωής. Είναι γνωστό πως η Αντίπαρος είχε σπήλαια που χρησιμοποιούνταν σαν καταφύγια ή αποθήκες, και πως η αλιεία και το εμπόριο ήταν αποκλειστικό πεδίο των ανδρών. Πιθανόν η κατανομή αυτή να ακολουθούσε τέτοια διαχωριστικά πρότυπα.

Αναφορές σε αυτή τη διχοτομία δεν σώζονται σε πλήθος, αλλά αυτό την κάνει ακόμη πιο μυστηριώδη. Το βιβλίο από το οποίο προέρχεται η μαρτυρία, γεωγραφικού χαρακτήρα, καταγράφει τον διαχωρισμό χωρίς ηθικά σχόλια, σαν να ήταν κάτι γνωστό και αποδεκτό στην εποχή του.

Το χωριό των γυναικών δεν ονομάζεται, όμως περιγράφεται ως ευρισκόμενο στο μέσο του νησιού. Το χωριό των ανδρών, στον Άγιο Γεώργιο, βρίσκεται στο νότιο άκρο της Αντιπάρου και σήμερα είναι γνωστό για τις παραλίες του. Τον 18ο αιώνα, όμως, ήταν κάτι παραπάνω από ψαρότοπος: ήταν τόπος διαμονής μόνο ανδρών.

Πρόκειται για μια σπάνια μορφή κοινωνικής οργάνωσης που δεν επαναλαμβάνεται σε καμία άλλη Κυκλάδα με τέτοια ακρίβεια και καταγραφή. Το εάν υπήρχε τελετουργική ή εθιμική αιτία πίσω από αυτό, παραμένει άγνωστο.

Αυτό που έχει σημασία είναι πως στην Αντίπαρο του 18ου αιώνα, η γυναικεία κοινότητα διατηρούσε το δικό της χώρο – ενδεχομένως με δικούς της κανόνες, καθημερινότητα και δυναμική. Ένα παράδειγμα ξεχασμένης ανθρωπογεωγραφίας που αξίζει να ειπωθεί ξανά.