Αυτό που έγινε με τα πρόβατα στην Τουρκία πριν 20 χρόνια μοιάζει με ανέκδοτο, αλλά είναι τραγωδία.

Το 2005, σε μια ήσυχη αγροτική περιοχή της ανατολικής Τουρκίας, συνέβη κάτι που δεν έχει ξανακαταγραφεί σε τέτοια κλίμακα στην ιστορία της κτηνοτροφίας. Ένα κοπάδι από 1.500 πρόβατα ακολούθησε το πρώτο που πήδηξε από έναν γκρεμό. 450 από αυτά σκοτώθηκαν. Τα υπόλοιπα έπεσαν πάνω στους νεκρούς συντρόφους τους και… σώθηκαν.

Ήταν νωρίς το πρωί, οι βοσκοί είχαν αφήσει τα πρόβατα να βοσκήσουν μόνα τους για λίγο ενώ έπαιρναν πρωινό. Κανείς δεν φανταζόταν ότι το κοπάδι θα οδηγούσε τον εαυτό του στον όλεθρο. Κάποιο πρόβατο — κανείς δεν ξέρει γιατί — βγήκε μπροστά και πήδηξε. Και τότε, ένα-ένα, χωρίς να κοιτάξουν, χωρίς να σταματήσουν, άρχισαν όλα να πέφτουν.

Το φαινόμενο ήταν τόσο ακραίο, που ακόμα και οι έμπειροι ντόπιοι αγρότες μιλούσαν με τρόμο. Η ζημιά ξεπέρασε τα 100.000 δολάρια, μια οικονομική καταστροφή για τις οικογένειες της περιοχής. Αλλά πέρα από το οικονομικό, υπήρχε και κάτι πιο βαθύ: ένα αίσθημα παράλυσης μπροστά σε κάτι που κανείς δεν μπορούσε να σταματήσει.

Σήμερα, αυτό το περιστατικό διδάσκεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μαζικής συμπεριφοράς χωρίς κρίση. Οι επιστήμονες το συνδέουν με την έννοια του “herd behavior” – όταν η λογική δεν έχει καμία θέση, και το μόνο που μετράει είναι να κάνεις ό,τι κάνει και το διπλανό πρόβατο.

Η εικόνα είναι τόσο τραγικά σουρεαλιστική, που ακούγεται σαν ανέκδοτο. Αλλά δεν είναι. Είναι πραγματικότητα. Και αν κάτι μας διδάσκει, είναι πως ο κόσμος μπορεί να καταρρεύσει όχι από ένα λάθος, αλλά από ένα σωρό μικρά, αυτόματα βήματα πίσω από ένα λάθος.