Δεν πίστευαν στα μάτια τους όταν είδαν τουαλέτα με καζανάκι. Πλήρωναν εισιτήριο για να τις δουν από κοντά.
Δεν ήταν ούτε η ατμομηχανή, ούτε ο τηλέγραφος. Η τουαλέτα με καζανάκι έκλεψε την παράσταση στην έκθεση του 1851.
Το 1851, στο Χάιντ Παρκ του Λονδίνου, μέσα σε ένα γυάλινο παλάτι 92.000 τετραγωνικών μέτρων, χιλιάδες επισκέπτες περνούσαν μπροστά από τις πρώτες σιδηροδρομικές μηχανές, συστήματα τηλεγράφου και υφαντουργικά θαύματα. Κανένα όμως δεν τους εντυπωσίασε όσο μία… τουαλέτα με καζανάκι.
Το όνομα του εφευρέτη δεν ήταν άγνωστο. Ο George Jennings είχε ήδη δοκιμάσει τις δημόσιες “Water Closets” του σε μικρότερη κλίμακα. Αλλά σε αυτή την Παγκόσμια Έκθεση, ήταν η πρώτη φορά που η τουαλέτα γινόταν θέαμα. Και όχι μόνο αυτό: για να τη χρησιμοποιήσεις, πλήρωνες. Και πλήρωνες καλά.
Το εισιτήριο κόστιζε μία πεντάρα — ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο για την εποχή. Μέσα σε τρεις μήνες, περισσότεροι από 827.000 άνθρωποι πλήρωσαν για να μπουν στις πολυτελείς τουαλέτες. Όχι μόνο για να κάνουν την ανάγκη τους. Αλλά για να δουν από κοντά πώς μια πορσελάνινη λεκάνη μπορούσε να “ξεπλύνει” τη βρομιά με μια ροή καθαρού νερού.
Οι χώροι ήταν φαντασμαγορικοί: μάρμαρο, καθρέφτες, πετσέτες, ακόμη και άρωμα λεβάντας. Για την εποχή, ήταν σαν να μπαίνεις σε ανάκτορο. Ο Jennings είχε στήσει ολόκληρη επιχείρηση εκεί: προσωπικό καθαριότητας, μηχανισμό αποχέτευσης, σύστημα επανατροφοδότησης νερού. Ήταν τεχνολογικά ό,τι πιο προχωρημένο.
Πίσω από την αισθητική όμως κρυβόταν και κάτι πιο μεγάλο. Ήταν η πρώτη φορά που μια τουαλέτα έπαιρνε θέση σε δημόσια έκθεση, ως σύμβολο πολιτισμού και προόδου. Μέχρι τότε, ο περισσότερος κόσμος έκανε την ανάγκη του σε κοινούς λάκκους, σε κάρα ή έξω στους δρόμους.
Η επιτυχία ήταν τέτοια, που τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν από τις πληρωμένες επισκέψεις χρηματοδότησαν πλήρως τα πρώτα δημόσια αποχωρητήρια στο Λονδίνο. Ο Jennings έγινε γνωστός όχι ως απλός υδραυλικός, αλλά ως ο πατέρας της δημόσιας υγιεινής. Ποιος να το φανταζόταν βέβαια οτι οι τουαλέτες σήμερα θα είχαν εξελιχθεί σε αυτό το βαθμό.
Η πιο απλή καθημερινή πράξη είχε μόλις αναβαθμιστεί σε εμπειρία. Και η τουαλέτα έγινε, για λίγο, το πιο δημοφιλές αξιοθέατο στην πιο πρωτοποριακή έκθεση του κόσμου.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
