Δεν το έγραψε ο Σαίξπηρ. Η αληθινή ιστορία πίσω από τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα
Πριν από τον Σαίξπηρ, υπήρχαν ήδη εραστές από τη Βερόνα. Το εμβληματικό του έργο βασίστηκε σε ποίημα, που βασίστηκε σε μετάφραση, που βασίστηκε σε ιταλική νουβέλα. Και όμως, έγινε θρύλος.
Ο κόσμος θυμάται τη σκηνή του μπαλκονιού, τα σπαθιά που τραβιούνται για μια προσβολή, την κραυγή «Ω Ρωμαίε, Ρωμαίε!» και ένα τέλος γραμμένο με δηλητήριο και μαχαίρι. Ο Σαίξπηρ θεωρείται ο πατέρας της πιο εμβληματικής ιστορίας αγάπης όλων των εποχών. Όμως δεν ήταν αυτός που την επινόησε. Δεν ήταν καν ο πρώτος που την έγραψε. Η αλήθεια είναι πως ο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» ήταν ήδη διάσημοι όταν ο Σαίξπηρ ήταν ακόμα παιδί.
Όλα ξεκίνησαν από την Ιταλία. Περί το 1476, ο Ιταλός συγγραφέας Μασεούτσο Σαλερνιτάνο έγραψε μια νουβέλα με την ιστορία δύο νεαρών εραστών από αντίπαλες οικογένειες, που πέθαναν εξαιτίας ενός τραγικού παρεξήγηματος. Δεν είχε το όνομα του Ρωμαίου ούτε της Ιουλιέτας, αλλά είχε όλα τα βασικά: μυστική αγάπη, οικογενειακή βεντέτα, λάθος μήνυμα, τραγικό τέλος. Η ιστορία επανεμφανίστηκε το 1530 από τον Λουίτζι ντα Πόρτο, με ονόματα πια: Romeo Montecchi και Giulietta Capelletti. Ο ίδιος είπε ότι την άκουσε από έναν στρατιώτη στη βόρεια Ιταλία.
Από εκεί, το μοτίβο πέρασε στα γαλλικά. Μεταφράστηκε και ξαναγράφηκε με ελαφρές παραλλαγές, μέχρι που έφτασε στην Αγγλία και το 1562, πολύ πριν ο Σαίξπηρ ανεβάσει έστω και ένα έργο, ένας ποιητής ονόματι Arthur Brooke εξέδωσε ένα μακροσκελές ποίημα με τίτλο: The Tragical History of Romeus and Juliet. Ήταν μια «λογοτεχνική μετάφραση» βασισμένη στη γαλλική εκδοχή, η οποία με τη σειρά της είχε εμπνευστεί από την ιταλική. Ο Μπρουκ έδωσε σάρκα και οστά στο δράμα, με ήρωες που είχαν ήδη ζήσει πολλές ζωές σε άλλες γλώσσες.
Ο Σαίξπηρ πήρε αυτό το ποίημα και το έκανε θεατρική βόμβα. Δεν το έκλεψε. Το διέλυσε και το ξανάχτισε, βάζοντας τους δικούς του διαλόγους, προσθέτοντας χαρακτήρες, χιούμορ, τραγωδία, ρυθμό και σκηνική ένταση. Η Ιουλιέτα του ήταν πιο ζωντανή από ποτέ. Ο Ρωμαίος του, πιο απελπισμένος. Ο Μερκούτιος και η παραμάνα έγιναν σύμβολα. Ο ίδιος ο έρωτας μεταμορφώθηκε σε θεατρική δύναμη.
Αυτό που συγκλονίζει είναι πως ακόμη και αν ο Σαίξπηρ δεν είχε γεννηθεί ποτέ, ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα θα είχαν ήδη πεθάνει πολλές φορές – σε Ιταλία, σε Γαλλία, σε Αγγλία. Η ιστορία τους ήταν ήδη γραμμένη, απλώς περίμενε την καλύτερη φωνή για να την πει όπως της άξιζε. Και τη βρήκε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
