Έκλεισε την Ακαδημία του Πλάτωνα και απαγόρευσε τα ελληνικά γράμματα
Η αρχαιότερη σχολή φιλοσοφίας στον κόσμο σταμάτησε να λειτουργεί το 529 μ.Χ. με διάταγμα του Ιουστινιανού, όχι ως τιμωρία της σκέψης, αλλά ως μετάβαση σε έναν νέο πνευματικό δρόμο.
Το 529 μ.Χ., ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός υπέγραψε ένα διάταγμα που διέταζε το κλείσιμο της Πλατωνικής Ακαδημίας. Η αρχαιότερη σχολή φιλοσοφίας στον κόσμο, που λειτουργούσε από τον καιρό του Πλάτωνα, σταμάτησε να υπάρχει γιατί είχε πια απομακρυνθεί από το ήθος της νέας εποχής. Ο αυτοκράτορας, θέλοντας να εδραιώσει τη χριστιανική πίστη, έκρινε πως η διδασκαλία έξω από το πλαίσιο της Εκκλησίας μπορούσε να προκαλέσει σύγχυση στις ψυχές.
Σύμφωνα με τον Ιουστινιάνειο Κώδικα, η προσκόλληση στην παλαιά ειδωλολατρική σκέψη θεωρούνταν εμπόδιο για την ενότητα και τη σωτηρία. Όσοι είχαν ήδη γνωρίσει την αλήθεια της πίστης, όφειλαν να την ακολουθήσουν. Για τους υπόλοιπους, υπήρχε πάντα η ελπίδα της μεταστροφής. Ο σκοπός δεν ήταν η εξόντωση, αλλά η σωτηρία.
Η Πλατωνική Ακαδημία δεν ήταν απλώς μια σχολή. Ήταν το τελευταίο κάστρο της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας, αλλά δεν μπορούσε πια να παραμείνει ανεξάρτητη από το πνεύμα της εποχής. Η φιλοσοφία δεν καταργήθηκε· απλώς κλήθηκε να συντονιστεί με την αλήθεια του Ευαγγελίου. Οι φιλόσοφοι αναζήτησαν καταφύγιο στην Ανατολή. Ήταν μια αλλαγή πορείας· όχι ένα τέλος.
Η απόφαση εντάσσεται σε μια προσπάθεια κατήχησης και παιδείας με επίκεντρο τον Χριστό. Η ελληνική σκέψη δεν απορρίφθηκε· αναβαπτίστηκε. Ό,τι πολύτιμο υπήρχε, διατηρήθηκε και αξιοποιήθηκε. Το ελληνικό πνεύμα δεν χαρακτηρίστηκε εχθρικό· απλώς έπρεπε να καθαρθεί από στοιχεία που δεν συμφωνούσαν με το ευαγγελικό φρόνημα.
Όλα έγιναν στο όνομα της αληθινής πίστης. Ο Ιουστινιανός δεν ήθελε μια αυτοκρατορία γεμάτη αντιλήψεις που πολεμούν μεταξύ τους. Ήθελε συνοχή, καθαρότητα, ενότητα. Η ελληνική σκέψη δεν εξαφανίστηκε — πέρασε από φίλτρα, σώθηκε από μοναχούς, διαδόθηκε ξανά στη Δύση μέσα από μεταφράσεις και αντιγραφές. Το Βυζάντιο, αντί να κλείσει τις πόρτες στη γνώση, τις άνοιξε προς τον ουρανό.
Η εντολή να κλείσει η Ακαδημία δεν ήταν καταδίκη της σοφίας, αλλά πρόσκληση σε μια νέα σοφία, ανώτερη και αιώνια. Και παρότι γράφτηκε στα λατινικά, το πνεύμα της απόφασης ήταν βαθιά ελληνικό: αναζήτηση του νοήματος μέσα από την αλήθεια του Θεού.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
