Γιατί το Νησί του Πάσχα το λέμε Νησί του Πάσχα; Πώς λέγεται κανονικά; Οι ντόπιοι δε το λένε Νησί του Πάσχα

Το όνομα του πιο απομονωμένου κατοικημένου νησιού στον κόσμο δεν έχει καμία σχέση με τη γεωγραφία του, την κουλτούρα του ή την ιστορία των κατοίκων του. Κι όμως, για εκατοντάδες χρόνια το αποκαλούμε όλοι «Νησί του Πάσχα». Μόνο που κανείς από τους ντόπιους δεν το αποκαλεί έτσι.

Το 1722, ο Ολλανδός θαλασσοπόρος Γιάκομπ Ρόγκεβεν έψαχνε την «Γη του Ντέιβις», έναν μύθο της εποχής που υποσχόταν πλούσια νησιά στη μέση του Ειρηνικού. Έπεσε πάνω σε ένα άγνωστο νησί, το οποίο αντίκρισε πρώτη φορά την Κυριακή του Πάσχα. Κι έτσι, εντελώς αυθαίρετα, το ονόμασε… Isla de Pascua – Νησί του Πάσχα.

Το όνομα κόλλησε, μεταφέρθηκε στους ισπανόφωνους, πέρασε στους χάρτες, μπήκε σε λεξικά, ταινίες και μυθιστορήματα. Κι όμως, οι κάτοικοι του νησιού ποτέ δεν το αποδέχτηκαν.

Για τους ίδιους, το νησί τους ονομάζεται Ράπα Νούι. Έτσι το λένε, έτσι το τραγουδούν, έτσι το αναφέρουν στα τελετουργικά τους. Στη γλώσσα τους σημαίνει «Μεγάλη Ράπα», και πιθανότατα αναφέρεται είτε στο σχήμα του νησιού είτε σε συμβολική αναφορά στη γη των προγόνων.

Το όνομα «Νησί του Πάσχα» είναι ξένο, σαν αποικιοκρατική ταμπέλα. Γιατί μαζί με το όνομα, ήρθαν και όλα τα υπόλοιπα: δουλεμπόριο, ασθένειες, αποικιοκρατία, πείνα, αποψίλωση και πολιτισμικός αφανισμός.

Το νησί, διάσημο για τα μοάι – τα πελώρια λίθινα αγάλματα με τα σβηστά μάτια – ήταν κάποτε γεμάτο ζωή, δάση και τελετές. Μέχρι που το εξωτερικό ενδιαφέρον το μετέτρεψε σε τουριστική καρτ ποστάλ και ταυτόχρονα σε μια τραγωδία σιωπής. Το 1860, Περουβιανοί δουλέμποροι απήγαγαν σχεδόν το ένα τρίτο των κατοίκων. Οι λίγοι που επέστρεψαν, έφεραν μαζί τους ευλογιά. Ο πληθυσμός αφανίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά.

Και το όνομα, αντί να τιμήσει τη μνήμη, έγινε σύμβολο αποσύνδεσης από την ταυτότητα.

Σήμερα, το νησί εξακολουθεί να ανήκει στη Χιλή, όμως οι ντόπιοι επιμένουν: Ράπα Νούι είναι το όνομά του. Το “Νησί του Πάσχα” είναι απλώς ο όρος που χρησιμοποίησε ένας περαστικός ξένος, μια Κυριακή του 1722. Και κάπως έτσι, ολόκληρη η ιστορία ενός λαού κρύφτηκε πίσω από την ημερομηνία μιας συνάντησης.