Ήταν ο πρώτος που έφτιαξε παγκόσμια αυτοκρατορία, αλλά είχε δύσκολο όνομα, γι’ αυτό και δεν τον ξέρουμε

Τον έλεγαν Tukulti-apil-Esarra. Οι Έλληνες δεν ήξεραν να τον προφέρουν. Οι Βαβυλώνιοι τον φοβόντουσαν. Η Βίβλος τον θυμήθηκε ως Tiglath-Pileser. Κι εμείς; Τον ξεχάσαμε. Κι όμως, ήταν ο πρώτος άνθρωπος που έφτιαξε κάτι που θα αναγνωρίζαμε σήμερα ως παγκόσμια αυτοκρατορία.

Όταν ανέλαβε την εξουσία της Ασσυρίας το 745 π.Χ., βρήκε ένα βασίλειο σε αποσύνθεση. Τοπικοί κυβερνήτες έκαναν ό,τι ήθελαν. Ο στρατός υπήρχε μόνο εποχιακά. Οι φόροι έρχονταν με το σταγονόμετρο. Σε είκοσι χρόνια, είχε φτιάξει ένα κρατικό σύστημα που θα αντέγραφαν οι Πέρσες, οι Βαβυλώνιοι και οι Ρωμαίοι.

Πρώτα διέλυσε την τοπική αριστοκρατία και συγκέντρωσε την εξουσία στα χέρια του. Ύστερα, δημιούργησε τον πρώτο μόνιμο στρατό της ιστορίας με επαγγελματίες πολεμιστές, εξοπλισμένους, πειθαρχημένους και έτοιμους για εκστρατείες κάθε εποχή.

Όμως το πιο σκληρό και ταυτόχρονα αποτελεσματικό του μέτρο ήταν οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών. Όσοι αντιστέκονταν, εξορίζονταν μακριά από την πατρίδα τους. Αυτό εξουδετέρωνε τα εθνικά ξεσπάσματα και δημιουργούσε πολυεθνικά ασσυριακά εδάφη — κάτι που θα κάνουν αργότερα οι Αχαιμενίδες και οι Ρωμαίοι.

Αντί να αφήνει υποτελείς βασιλείς, κατέλυε τα κράτη που κατακτούσε και τα έκανε επαρχίες της αυτοκρατορίας του, με γραφειοκρατία, απογραφές και φορολογία. Κατέκτησε τη Βαβυλώνα, τη Δαμασκό και τμήματα του Ισραήλ, μετατρέποντας μια περιφερειακή δύναμη σε ένα πανίσχυρο κράτος με όρια από τον Περσικό Κόλπο έως τη Μεσόγειο.

Το σύστημα του έγινε πρότυπο αυτοκρατορικής διοίκησης. Αν ονομάζονταν Αλέξανδρος ή Αύγουστος, θα διδασκόταν σήμερα σε κάθε σχολείο. Αλλά το όνομά του ήταν μακρύ, δύσκολο και προ-ελληνικό. Κι έτσι, τον αγνοήσαμε.

Το 612 π.Χ., η Ασσυρία κατέρρευσε από τις επιθέσεις των Βαβυλωνίων και των Μήδων. Οι πόλεις της πυρπολήθηκαν, και τα αρχεία της εξαφανίστηκαν για αιώνες. Η ιστορία στράφηκε προς την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα, την Ελλάδα. Ο Tiglath-Pileser III έμεινε μια χαμένη ιδιοφυΐα σε σφηνοειδή γραφή.

Αλλά κάθε φορά που αναφερόμαστε σε «διοικητική αυτοκρατορία», σε «επαγγελματικό στρατό», σε «κεντρικό έλεγχο της φορολογίας», μιλάμε για τον κόσμο που αυτός άφησε πίσω του.