Κλέβουν, σφάζουν, λεηλατούν και το ονομάζουν αυτοκρατορία. Κι όταν τα κάνουν όλα έρημα, το λένε ειρήνη.
«Κλέβουν, σφάζουν, λεηλατούν και το λένε αυτοκρατορία. Κι όταν τα κάνουν όλα έρημα, το λένε ειρήνη». Μια φράση από το στόμα ενός ηγέτη που δεν νικήθηκε, αλλά χάθηκε για πάντα.
Το 84 μ.Χ., στα σύνορα του γνωστού κόσμου, στη βόρεια Σκωτία, μια μάχη ετοιμαζόταν να γραφτεί μόνο από τον νικητή. Οι Ρωμαίοι, με επικεφαλής τον Αγρίκολα, κυβερνήτη της Βρετανίας και πεθερό του Τάκιτου, είχαν κατακτήσει σχεδόν ολόκληρο το νησί. Είχαν όμως απομείνει ακόμα κάποιοι που δεν είχαν δει ποτέ λεγεωνάριο. Ήταν οι Καληδώνιοι. Άγριοι, ελεύθεροι, ακατάτακτοι. Και μπροστά τους, όπως λέει ο Τάκιτος, στάθηκε ο Καλγάκος.
Ο Καλγάκος δεν είναι ήρωας από ταινία. Ίσως να μην υπήρξε ποτέ καν. Ίσως να ήταν η φωνή που έβαλε στο στόμα του ο Τάκιτος για να φωνάξει ό,τι δεν τολμούσε στη Ρώμη. Όμως αυτά που φέρεται να είπε λίγο πριν τη μάχη στο Mons Graupius, έμειναν. Δεν μίλησε για θεούς, για τιμή, για πατρίδα. Μίλησε για τον τρόμο που απλώνεται με τον μανδύα της ειρήνης.
«Κλέβουν, σφάζουν, λεηλατούν και το λένε αυτοκρατορία», φέρεται να είπε. «Κι όταν τα κάνουν όλα έρημα, το λένε ειρήνη». Είναι μια από τις πιο συγκλονιστικές φράσεις που ειπώθηκαν ποτέ ενάντια στην αυτοκρατορική αλαζονεία. Κι όμως, προέρχεται —ή έστω αποδίδεται— σε κάποιον που έζησε στην άκρη του κόσμου, σε μια φυλή χωρίς πόλεις, χωρίς γράμματα, χωρίς ιστορία καταγεγραμμένη απ’ τους ίδιους.
Η μάχη που ακολούθησε ήταν σφαγή. Οι Ρωμαίοι συνέτριψαν τις δυνάμεις των Καληδώνιων. Ο Καλγάκος χάθηκε. Και μαζί του κάθε πιθανότητα να μάθουμε την αλήθεια από την άλλη πλευρά. Ό,τι ξέρουμε είναι από τον Τάκιτο. Μα μέσα σε αυτά που έγραψε, υπάρχει κάτι σχεδόν διαχρονικό. Ο Καλγάκος ήταν ο πρώτος που έδειξε τον κόσμο όπως τον βλέπει ο κατακτημένος.
Δεν ζητούσε νίκη. Ζητούσε να ακουστεί. Και αυτή η φράση του, που ίσως να μην την είπε ποτέ, είναι πιο αληθινή από όλες τις στρατιωτικές αναφορές του Ρωμαϊκού κόσμου. Ένα μανιφέστο ενάντια στο imperium. Μια στιγμή όπου ο “βάρβαρος” γίνεται φιλόσοφος, και ο “πολιτισμένος” αποκαλύπτεται ως αρπακτικό.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
