Ο μαθηματικός που την Πρωταπριλιά είπε πως λύθηκε το δυσκολότερο πρόβλημα της ιστορίας. Τον πίστεψαν όλοι, ακόμα και οι μυστικές υπηρεσίες που ανησύχησαν

Ήταν 1η Απριλίου 1997 όταν ένας από τους πιο σεβαστούς μαθηματικούς του κόσμου έστειλε ένα φαινομενικά σοβαρό email. Το έλαβαν κορυφαία πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, ακόμη και κρατικοί οργανισμοί. Το μήνυμα ξεκινούσε απλά: η Υπόθεση Riemann αποδείχθηκε. Το Άγιο Δισκοπότηρο των μαθηματικών λύθηκε.

Το email έφερε την υπογραφή του Enrico Bombieri, καθηγητή στο φημισμένο Institute for Advanced Study του Πρίνστον, εκεί όπου δίδαξαν ο Αϊνστάιν και ο Γκέντελ. Ήταν από τις πιο αξιόπιστες φωνές στον κόσμο των μαθηματικών. Αν το έλεγε ο Bombieri, τότε ήταν αλήθεια.

Και τι έλεγε; Ότι ένας νεαρός φυσικός, παρευρισκόμενος σε μία διάλεξη του Alain Connes, εμπνεύστηκε ξαφνικά έναν τρόπο να εφαρμόσει “υπερσυμμετρικά φερμιονικά-βοσονικά συστήματα” για να επιτεθεί στο πρόβλημα. Με τη βοήθεια ενός νέου προγραμματιστικού εργαλείου, που ονομαζόταν MISPAR, και μετά από έξι μέρες ασταμάτητης δουλειάς, είχε αποδείξει το πιο ακατάλυτο θεώρημα της ιστορίας.

Όσοι διάβασαν το email δεν κατάλαβαν όλα τα τεχνικά. Αλλά είχαν μάθει να εμπιστεύονται το ένστικτο του Bombieri. Κι έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, πανεπιστήμια αναθεώρησαν προγράμματα, επιστήμονες ετοίμαζαν βαλίτσες για να πετάξουν στο Πρίνστον, ακόμα και πράκτορες της NSA λέγεται πως ενεργοποιήθηκαν για να ελέγξουν αν η απόδειξη της Υπόθεσης Riemann θα έθετε σε κίνδυνο τις μεθόδους κρυπτογράφησης.

Μόνο που… κάτι δεν πήγαινε καλά.

Η περιγραφή ανέφερε παράξενα σωματίδια, όπως “anyons” και “morons”. Το τελευταίο, ειδικά, έκανε κάποιους να αναρωτηθούν: σοβαρά τώρα, “morons”; Και τι είναι αυτό το “MISPAR”; Δεν υπάρχει τέτοια γλώσσα. Ο Bombieri δεν ήταν άγνωστος για το χιούμορ του, αλλά αυτή τη φορά το είχε πάει μακριά. Κάποιοι άρχισαν να ψάχνουν την ημερομηνία του email. Κι εκεί αποκαλύφθηκε το μυστικό: ήταν Πρωταπριλιά.

Ο Bombieri το είχε στήσει τέλεια: είχε χρησιμοποιήσει πραγματικά πρόσωπα, επιστημονικά αληθοφανή ψέματα, και το είχε στείλει τόσο ευρέως που… η ημερομηνία είχε χαθεί. Κι έτσι, σε χώρες όπου η Πρωταπριλιά δεν είναι έθιμο, το αστείο πήρε χαρακτήρα επιστημονικής ανακοίνωσης.

Χρειάστηκε να περάσουν μέρες για να επιβεβαιωθεί: ήταν απλώς ένα αστείο. Αλλά ένα αστείο τόσο καλοστημένο, που έκανε όλο τον μαθηματικό κόσμο να ζήσει, για λίγο, τη φαντασία μιας ανακάλυψης που περίμεναν πάνω από έναν αιώνα.

Το 2025, η Υπόθεση Riemann παραμένει ακόμη ανεπίλυτη. Και ίσως να είναι για πάντα. Αλλά εκείνη την Πρωταπριλιά, την είχε “λύσει” για λίγες ώρες ένας φανταστικός φυσικός, με τη βοήθεια του Enrico Bombieri. Κι ίσως —όπως έγραψε ο Marcus du Sautoy— εκείνη τη μέρα, τα πρώτα αριθμοί ήταν αυτοί που γέλασαν τελευταίοι.