Ο πρώτος βιολογικός πόλεμος κράτησε 20 χρόνια
Οι Χετταίοι χρησιμοποίησαν μολυσμένα κριάρια για να διαδώσουν μια θανατηφόρα ασθένεια στους εχθρούς τους.
Πριν από περισσότερα από 3.000 χρόνια, μια μυστηριώδης επιδημία εξαπλώθηκε στη Μέση Ανατολή, αλλά δεν ήταν απλώς μια φυσική καταστροφή. Ήταν ένας από τους πρώτους καταγεγραμμένους βιολογικούς πολέμους στην ιστορία. Οι Χετταίοι, ένας από τους πιο ισχυρούς λαούς της Εποχής του Χαλκού, φαίνεται πως χρησιμοποίησαν μια επικίνδυνη τακτική: έστελναν μολυσμένα ζώα, κυρίως κριάρια, στις περιοχές των εχθρών τους, διαδίδοντας έτσι μια θανατηφόρα ασθένεια. Η επιδημία αυτή, γνωστή ως «Το Χέρι του Νεργκάλ», διήρκεσε 20 ολόκληρα χρόνια και θεωρείται ότι συνέβαλε στην κατάρρευση ολόκληρων πολιτισμών.
Η ασθένεια που μετέδιδαν οι Χετταίοι δεν έχει ταυτοποιηθεί πλήρως, αλλά οι σύγχρονοι ερευνητές υποψιάζονται ότι μπορεί να ήταν κάποια μορφή τουλαραιμίας, μιας ιδιαίτερα μολυσματικής νόσου που μεταδίδεται από ζώα σε ανθρώπους. Το πώς ακριβώς οι Χετταίοι αντιλήφθηκαν τη δύναμη της μετάδοσης παραμένει άγνωστο, αλλά φαίνεται πως είχαν κατανοήσει ότι η μεταφορά μολυσμένων ζώων μπορούσε να αποδεκατίσει πληθυσμούς. Η τακτική αυτή δεν ήταν μια τυχαία εξάπλωση επιδημίας – ήταν ένα όπλο στα χέρια τους.
Η επιδημία εξαπλώθηκε με τρομακτική ταχύτητα. Τα θύματα ανέπτυσσαν υψηλό πυρετό, εξανθήματα και πνευμονικές λοιμώξεις, ενώ πολλοί πέθαιναν μέσα σε λίγες ημέρες. Οι πόλεις άρχισαν να ερημώνονται, οι στρατοί κατέρρεαν, και η οικονομία των πληγείσων περιοχών διαλυόταν. Το γεγονός ότι η ασθένεια παρέμενε ενεργή για δύο δεκαετίες δείχνει πόσο βαθιά επηρέασε τις κοινωνίες της εποχής. Το “Χέρι του Νεργκάλ” δεν ήταν μόνο ένας βιολογικός εφιάλτης, αλλά και ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν στην ευρύτερη κατάρρευση της Εποχής του Χαλκού.
Οι αναφορές των Χετταίων για την ασθένεια την περιγράφουν ως μια θεϊκή τιμωρία, αλλά το στοιχείο της πρόθεσης είναι που την κάνει τόσο ξεχωριστή. Ήταν ένας πόλεμος αόρατος, χωρίς σπαθιά και τόξα, αλλά με θύματα που πέθαιναν αργά και βασανιστικά. Και έτσι, πολύ πριν τον σύγχρονο βιολογικό πόλεμο, οι άνθρωποι είχαν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούν τη φύση ως όπλο εξόντωσης.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
