Ο σουλτάνος με την Ελληνίδα γιαγιά που πήγε να σκοτώσει ο πατέρας του όταν ήταν μωρό
Τον πέταξαν σε μια στέρνα για να τον σκοτώσουν όταν ήταν μωρό. Ήταν εγγονός Ελληνίδας και έγινε σουλτάνος, κυνηγός, κατακτητής και θύμα συνωμοσιών.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1642, εγγονός της διαβόητης Κιοσέμ Σουλτάν, της Ελληνίδας που είχε αρπαχτεί παιδί από τις Κυκλάδες και έγινε η ισχυρότερη γυναίκα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η γιαγιά του δεν είχε απλώς εξουσία· έβαζε και σφραγίδες και θανάτους, κι όταν χρειάστηκε, βασίλευε στη θέση του σουλτάνου. Ο εγγονός της όμως παραλίγο να μη ζήσει ούτε μια μέρα.
Λίγο μετά τη γέννησή του, ο πατέρας του, ο ασταθής Ιμπραήμ Α΄, τσακώθηκε με τη μητέρα του Μεχμέτ και, σε κρίση παράνοιας, τον άρπαξε και τον πέταξε μέσα σε μια στέρνα. Το βρέφος σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή από γυναίκες του χαρεμιού. Του έμεινε όμως μια ουλή στο κεφάλι και, ίσως, μια διαταραγμένη σχέση με την πατρική φιγούρα.
Ήταν μόλις έξι ετών όταν τον έβαλαν στον θρόνο, γιατί ο πατέρας του είχε πια τυφλωθεί από την παράνοια και καθαιρεθεί. Γύρω του, παλάτι, ίντριγκα, λιμός και οργισμένοι γενίτσαροι. Και πίσω του, η σκιά μιας γιαγιάς που κάποιοι έλεγαν ότι προσπαθούσε να τον δηλητηριάσει για να ανεβάσει άλλον εγγονό στον θρόνο. Ο μικρός υπέγραψε τη θανάτωσή της. Και το έκανε χωρίς δισταγμό.
Κι όμως, σε αυτή την κόλαση εξουσίας, ο Μεχμέτ βρήκε παρηγοριά στο κυνήγι. Όχι στο κυνήγι της εξουσίας, αλλά στο πραγματικό, με άλογα και γεράκια. Τόσο που του έμεινε το παρατσούκλι «ο Κυνηγός». Δεν ήταν όμως αδιάφορος για τη διοίκηση. Με το που ενηλικιώθηκε, έδωσε απόλυτη εξουσία στον Μεχμέτ Κιοπρουλού, τον πιο αδίστακτο και αποτελεσματικό μεγάλο βεζίρη της εποχής. Και η αυτοκρατορία, ξανά, μεγάλωσε.
Ο Μεχμέτ IV έγινε ο δεύτερος μακροβιότερος σουλτάνος στην ιστορία των Οθωμανών μετά τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή. Είδε τους Οθωμανούς να φτάνουν στην Πολωνία, στην Ουκρανία και στις πύλες της Βιέννης. Και έζησε για να δει και την ήττα, τη διάλυση και την ταπείνωση. Έχασε τη μάχη, έχασε το στράτευμα, και έχασε τον θρόνο από τους ίδιους του τους στρατιώτες.
Πέρασε τα τελευταία του χρόνια σε σχετική απομόνωση, όχι στη φυλακή, αλλά εξόριστος στο παλάτι της Ανδριανούπολης. Εκεί πέθανε το 1693. Είχε προλάβει όμως να γεννήσει δύο μελλοντικούς σουλτάνους. Και να περάσει στην Ιστορία ως ένας σουλτάνος με ελληνικές ρίζες, ο οποίος ξεκίνησε τη ζωή του μέσα σε μια στέρνα αίματος — κυριολεκτικά.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
