Όταν απλοί άνθρωποι ενώσαμε τους υπολογιστές μας για να βρουν επιτέλους εξωγήινη ζωή. Εκατομμύρια από εμάς έψαχναν για 20 χρόνια
Το SETI@home δεν απέδειξε ότι υπάρχει εξωγήινη ζωή. Απέδειξε όμως κάτι άλλο: ότι η ελπίδα, η επιστήμη και η συμμετοχή μπορούν να γράψουν ιστορία.
Ο Μάιος του 1999 δεν έμοιαζε σημαντικός για την ιστορία της επιστήμης. Όμως εκείνη τη χρονιά, ξεκίνησε κάτι που δεν είχε ξαναγίνει ποτέ: εκατομμύρια άνθρωποι από όλο τον κόσμο άνοιξαν τα σπίτια τους, τους υπολογιστές τους και τις ελπίδες τους, για να βρουν εξωγήινη ζωή. Το SETI@home έγινε το πιο μαζικό πείραμα στην ιστορία.
Η ιδέα ήταν συγκλονιστικά απλή. Οι αστρονόμοι του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϋ είχαν μαζέψει ασύλληπτες ποσότητες δεδομένων από το ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο. Όμως δεν είχαν τη δύναμη να τα αναλύσουν. Έτσι ζήτησαν κάτι παράτολμο: «Αν δεν έχετε τίποτα καλύτερο να κάνει ο υπολογιστής σας, δώστε τον σε εμάς». Και τον δώσαμε. Όλοι.
Το SETI@home ήταν κάτι παραπάνω από επιστήμη. Ήταν όνειρο. Ήταν προσδοκία. Ήταν η αίσθηση πως κάθε φορά που ο υπολογιστής μας άνοιγε τη μαγική του οθόνη-φ screensaver και έτρεχε τα δεδομένα από το διάστημα, ίσως –μόλις ίσως– εκείνη τη στιγμή κάποιος από εμάς ανακάλυπτε κάτι που δεν έχει ξανακουστεί: μια εξωγήινη φωνή, ένα νόημα στο χάος.
Για 20 χρόνια, πάνω από 5 εκατομμύρια άνθρωποι έγιναν συνεργάτες ενός από τα πιο ρομαντικά επιστημονικά όνειρα. Ο καθένας προσέφερε λίγη υπολογιστική δύναμη, λίγο χρόνο, λίγη πίστη. Και μαζί, όλοι εμείς γίναμε ο μεγαλύτερος ερευνητικός υπολογιστής που υπήρξε ποτέ. Ένα μυαλό με εκατομμύρια τερματικά και μια καρδιά γεμάτη προσμονή.
Το SETI@home έτρεχε στο παρασκήνιο. Έπαιρνε πακέτα δεδομένων, τα ανέλυε, τα ξαναέστελνε. Έψαχνε για κάτι εξαιρετικά δύσκολο: μοτίβα. Όχι ήχους, όχι σήματα, αλλά κανονικότητες μέσα στο χάος, επαναλαμβανόμενες αναπνοές στον θόρυβο του σύμπαντος. Σήματα που μπορεί να ήταν ένας εξωγήινος πολιτισμός που προσπαθούσε να πει: “Υπάρχω”.
Μπορεί να μην βρήκαμε ποτέ την απόδειξη που ψάχναμε. Αλλά αποδείξαμε κάτι άλλο: ότι η πίστη στην επιστήμη και στην ανακάλυψη είναι ικανή να ενώσει ανθρώπους που δεν γνωρίστηκαν ποτέ, που δεν είχαν καν κοινή γλώσσα. Μόνο κοινή προσδοκία. Ότι δεν είμαστε μόνοι.
Όταν το πρόγραμμα σταμάτησε το 2020, μετά από δύο δεκαετίες λειτουργίας, κανείς δεν ένιωσε ήττα. Ένιωσε περηφάνια. Γιατί το SETI@home δεν ήταν απλώς ένα ερευνητικό εργαλείο. Ήταν ένας τρόπος να θυμηθούμε πόσο σημαντικό είναι να ψάχνεις – ακόμα κι αν δεν είσαι σίγουρος τι θα βρεις.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
