Ποιο είναι το τελευταίο όργανο που σβήνει μετά τον θάνατο; Δεν πεθαίνουν όλα μαζί.

Όταν η καρδιά σταματά και ο εγκέφαλος σιγεί, νομίζουμε ότι το σώμα πεθαίνει ολόκληρο. Αλλά δεν είναι έτσι. Ο θάνατος δεν είναι διακόπτης. Είναι αλυσίδα. Και το ανθρώπινο σώμα, σαν πολιτεία που έχασε την κεντρική της διοίκηση, αρχίζει να σβήνει κομμάτι-κομμάτι. Άλλα μέρη του σώματος πεθαίνουν σε δευτερόλεπτα. Άλλα παλεύουν να μείνουν ζωντανά για ώρες. Κάποια… για μέρες.

Ο εγκέφαλος, που δεν αντέχει ούτε 5 λεπτά χωρίς οξυγόνο, είναι συνήθως το πρώτο που «φεύγει». Μαζί του και τα νευρικά κύτταρα. Ο θάνατος εκεί είναι βίαιος και άμεσος.
Η καρδιά έπεται — όχι με έκρηξη, αλλά με υποχώρηση. Οι παλμοί σβήνουν. Το αίμα σταματά. Όργανα όπως το ήπαρ και τα νεφρά, αν και κρίσιμα, μπορούν να διατηρηθούν ζωντανά για 1 ώρα περίπου, γι’ αυτό και χρησιμοποιούνται σε μεταμοσχεύσεις.

Όμως, το δέρμα, οι τένοντες, οι καρδιακές βαλβίδες και οι κερατοειδείς… ζουν μέχρι και 24 ώρες. Κάτι σαν σιωπηλά φυλάκια που συνεχίζουν το καθήκον όταν η αυτοκρατορία έχει καταρρεύσει. Τα λευκά αιμοσφαίρια μπορούν να επιβιώσουν έως και 72 ώρες. Σαν να αρνούνται πεισματικά να παραδώσουν τα όπλα.

Κι όμως, δεν είναι αυτό το πιο ανατριχιαστικό.

Μετά τον θάνατο, ορισμένα γονίδια “ξυπνούν”. Ξεκινούν να γράφουν καινούρια RNA. Είναι η λεγόμενη φάση “λυκόφως του θανάτου”. Μια κατάσταση όπου το σώμα, σαν να μην έχει ενημερωθεί ακόμα για τον χαμό του, ενεργοποιεί γονίδια άμυνας, στρες και καρκινογένεσης. Δεν ξέρουμε γιατί το κάνει. Ίσως είναι ένα τυφλό ένστικτο συνέχισης. Ίσως το κύκνειο άσμα των κυττάρων.

Αυτό το απόκοσμο μετα-θανάτιο ξύπνημα μπορεί να εξηγεί γιατί οι λήπτες μοσχευμάτων έχουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου: γιατί τα κύτταρα που πήραν ήταν ακόμα σε κατάσταση πανικού.

Οπότε… ποιο είναι το τελευταίο όργανο που πεθαίνει;

Ίσως αυτό που αρνείται πεισματικά να το κάνει.
Ίσως το DNA.
Ίσως ο ίδιος ο φόβος του τέλους.