Πότε θα γίνει η επόμενη ηφαιστειακή υπερέκρηξη που θα αλλάξει την ιστορία;

Η Γη δείχνει ήσυχη. Αλλά δεν είναι. Κάτω από τα βουνά, τις πόλεις και τις ήρεμες πεδιάδες κρύβονται τεράστιες δεξαμενές μάγματος που σιγοβράζουν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Κάθε τόσο, η φύση «κλείνει το μάτι» στην καταστροφή. Οι ηφαιστειακές υπερεκρήξεις είναι τόσο σπάνιες, που πολλοί αγνοούν την ύπαρξή τους. Όμως, όταν συμβούν, αλλάζουν τα πάντα.

Η τελευταία πραγματικά καταστροφική υπερέκρηξη συνέβη πριν 74.000 χρόνια στη λίμνη Τόμπα της Ινδονησίας. Θεωρείται ότι προκάλεσε πτώση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, ηφαιστειακό χειμώνα και ίσως μείωση του ανθρώπινου πληθυσμού σε μερικές χιλιάδες.

Οι επιστήμονες έχουν καταγράψει περισσότερες από 40 τέτοιες υπερεκρήξεις στην ιστορία της Γης. Συνήθως συμβαίνουν κάθε 17.000 με 20.000 χρόνια. Πράγμα που σημαίνει ένα πράγμα: χρωστάμε την επιβίωσή μας στην τύχη.

Η πιο γνωστή απειλή σήμερα είναι το Yellowstone στις ΗΠΑ. Το υπερηφαίστειο εκεί έχει εκραγεί τρεις φορές στο παρελθόν, η καθεμιά με καταστροφικές συνέπειες. Αν ξανασυμβεί, η έκρηξη μπορεί να καλύψει τις Ηνωμένες Πολιτείες με στάχτη και να προκαλέσει πυρηνικό χειμώνα σε όλο τον πλανήτη.

Όμως δεν είναι μόνο το Yellowstone. Το Campi Flegrei στην Ιταλία, το Taupo στη Νέα Ζηλανδία, το Toba στην Ινδονησία και το Aira στην Ιαπωνία είναι υποψήφιοι «δολοφόνοι της Ιστορίας». Κάποια από αυτά δείχνουν σημάδια δραστηριότητας τα τελευταία χρόνια. Και δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η ανθρωπότητα δεν έχει απολύτως κανένα σχέδιο για την αντιμετώπιση μιας υπερέκρηξης.

Μια τέτοια έκρηξη δεν μοιάζει με την Πομπηία. Μπορεί να ρίξει την παγκόσμια θερμοκρασία κατά 5-10 βαθμούς. Να σκοτώσει τη γεωργία. Να καταστρέψει τα δίκτυα μεταφορών, τις επικοινωνίες, την ενέργεια. Και να στείλει την ανθρωπότητα πίσω σε έναν τεχνολογικό Μεσαίωνα, χωρίς καν να υπάρχει σύγκρουση ή πόλεμος.

Το 2023, μια διεθνής ομάδα γεωεπιστημόνων δημοσίευσε προσομοίωση: η επόμενη υπερέκρηξη αναμένεται σε περίπου 17.000 χρόνια. Το κακό νέο είναι ότι το χρονικό παράθυρο έχει ήδη ανοίξει. Δηλαδή: μπορεί να γίνει και αύριο. Όπως λένε, «είναι απίθανο, αλλά όχι αδύνατο».

Το σενάριο περιλαμβάνει 1 τρισεκατομμύριο τόνους (1 teratonne) πυροκλαστικού υλικού, το οποίο θα καλύψει τον ήλιο με ένα πέπλο στάχτης. Δεν μιλάμε για τοπική καταστροφή, αλλά για παγκόσμιο black-out της γεωργίας, της οικονομίας και ίσως… της Ιστορίας.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν: σήμερα η ανθρωπότητα διαθέτει δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς, για αποστολές στον Άρη, για ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης — αλλά κανένα σοβαρό σχέδιο για μια ηφαιστειακή καταστροφή που έχει συμβεί δεκάδες φορές στο παρελθόν και θα συμβεί ξανά.

Το ερώτημα δεν είναι «αν». Είναι «πότε».